Interpelacja w sprawie rozliczenia dowódców Policji odpowiedzialnych za łamanie konstytucyjnych praw obywatelskich w latach 2015-2023

Szanowny Panie Ministrze,

od 2015 roku opinia publiczna wielokrotnie była świadkiem kontrowersyjnych działań Policji, które wzbudzały obawy o przestrzeganie przez tę instytucję konstytucyjnych praw obywateli i zasad demokratycznego państwa prawa. W artykule „Spowiedź policjanta” opublikowanym w „Gazecie Wyborczej” oraz w doniesieniach mediów opisano liczne sytuacje, w których Policja przekraczała swoje uprawnienia, w tym przypadki stosowania przemocy wobec uczestników pokojowych protestów, zwłaszcza w kontekście strajków kobiet i marszów opozycji. Funkcjonariusze byli wówczas wyposażeni w środki przymusu bezpośredniego, nieadekwatne do sytuacji, co wywołało uzasadnione obawy o stosowanie siły przeciwko obywatelom w sposób niezgodny z Konstytucją RP.

Każdy funkcjonariusz Policji, obejmując urząd, składa przysięgę, której fragment brzmi: „Ja, obywatel Rzeczypospolitej Polskiej, świadom podejmowanych obowiązków policjanta, ślubuję strzec bezpieczeństwa Państwa i jego obywateli, nawet z narażeniem życia, chronić ustanowiony Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej porządek prawny…”. Słowa te jasno wskazują, że Policja zobowiązana jest stać na straży praw obywatelskich i działać w zgodzie z Konstytucją RP, niezależnie od bieżącej sytuacji politycznej. Niestety, wspomniane wydarzenia, jak również ujawnione przypadki inwigilacji działaczy opozycyjnych i społecznych, podają w wątpliwość apolityczność Policji, która winna być instytucją wolną od jakiegokolwiek politycznego nacisku.

Od czasu zmian w strukturach dowódczych Policji w 2015 roku wielokrotnie wskazywano na uległość jej kierownictwa wobec rządzących, co skutkowało sytuacjami, w których Policja była wykorzystywana do działań o charakterze politycznym. W ten sposób, jak wynika z doniesień medialnych, łamano zarówno przysięgę, jak i zasady konstytucyjne, co doprowadziło do kryzysu społecznego zaufania do Policji. Aby przywrócić jej reputację i zapewnić, że Policja działa w imię prawa i na rzecz obywateli, konieczne jest rozliczenie osób odpowiedzialnych za naruszenia oraz przeprowadzenie dokładnego audytu dotyczącego przestrzegania konstytucyjnych zasad i przysięgi przez dowódców tej formacji.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytania.

1. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji podjęło działania mające na celu ocenę i rozliczenie dowódców Policji, którzy w okresie 2015–2023 mieli związek z działaniami łamiącymi prawa konstytucyjne?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło audyt wewnętrzny lub inne postępowania kontrolne mające na celu zidentyfikowanie przypadków przekroczenia uprawnień przez dowódców Policji?
3. Czy ministerstwo posiada wiedzę o przypadkach nieuprawnionej inwigilacji działaczy społecznych, protestujących i opozycji w okresie 2015–2023? Jakie są wyniki tych analiz, a jeśli ich nie ma, czy MSWiA zamierza przeprowadzić taki audyt?
4. Czy istnieją plany ustanowienia niezależnej komisji, która zbada przypadki łamania Konstytucji RP przez dowódców Policji i osoby decyzyjne, i jakie będą kompetencje tej komisji?
5. Jakie kroki podejmuje ministerstwo, aby dowódcy Policji, którzy naruszali prawa obywatelskie, nie pozostali bezkarni?
6. Czy ministerstwo rozważa zmiany przepisów mające na celu ułatwienie rozliczania i pociągania do odpowiedzialności dowódców Policji w sytuacjach naruszeń konstytucyjnych?
7. Czy ministerstwo planuje audyty działań dowódców Policji w kontekście ich wpływu na przestrzeganie przysięgi policyjnej i zobowiązań konstytucyjnych?
8. Ile postępowań dyscyplinarnych i wydaleń ze służby miało miejsce wśród dowódców Policji za łamanie praw obywatelskich w roku 2024 i we wcześniejszych latach, w szczególności od roku 2016?
9. Jakie działania ministerstwo zamierza podjąć, aby zapewnić Policji status instytucji wolnej od wpływów politycznych i chronić ją przed nadużyciami władzy?
10. Jakie inicjatywy ministerstwo zamierza podjąć w celu odbudowy zaufania społecznego do Policji oraz promowania przestrzegania przysięgi policyjnej i obowiązków wynikających z Konstytucji RP?
11. Czy ministerstwo planuje wdrożyć mechanizmy nadzoru nad decyzjami o skierowaniu oddziałów antyterrorystycznych i jakichkolwiek innych na pokojowe demonstracje, aby zapobiec eskalacji przemocy?

Z poważaniem

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP