Interpelacja w sprawie konieczności wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w procedurze tworzenia aktów planowania przestrzennego

Szanowni Panowie Ministrowie!

Reforma planowania przestrzennego uchwalona przez Sejm 7.07.2023 r. wprowadziła zmiany w procedurze tworzenia aktów planowania przestrzennego mające na celu m.in. przyspieszenie i uproszczenie procesu stanowienia prawa. W ramach przyspieszenia procesów zrezygnowano z obowiązku wielokrotnego organizowania konsultacji społecznych gotowych dokumentów, zmieniono sposoby informowania mieszkańców o zbieraniu wniosków i konsultacjach społecznych, umożliwiono publikowanie ogłoszeń w mediach elektronicznych oraz zrezygnowano z 7-dniowego okresu między publikacją ogłoszenia o zbieraniu wniosków i konsultacjach społecznych a ich rozpoczęciem.

O zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego decyduje wyłącznie rada gminy (lub rada miasta). Rada gminy podejmuje z własnej inicjatywy lub na wniosek wójta (burmistrza/prezydenta miasta) uchwałę w sprawie przystąpienia do sporządzenia planu, natomiast wniosek o zmianę zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie stanowi podstawy wszczęcia postępowania administracyjnego pomimo, że z takim wnioskiem do ww. organów może wystąpić każdy.

Brak przepisu prawa, który wskazywałby, że wniosek w przedmiocie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego inicjuje postępowanie administracyjne powoduje, że złożenie wniosku o zmianę planu zagospodarowania przestrzennego nie wiąże organu gminy do podjęcia postępowania w sprawie zmiany planu, tym samym często pozostaje bez rozpatrzenia a wnioskodawcy nie są o tym fakcie informowani.

Skoro wniosek o zmianę miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie wiąże organu i nie może stanowić podstawy wszczęcia postępowania administracyjnego, to wójt (burmistrz lub prezydent miasta) powinien wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania zgodnie z art. 61a § 1 K.p.a., ponieważ przepis ten wiąże organ administracji publicznej do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania.

Ponadto sądy administracyjne stoją na stanowisku, że przepis art. 61a K.p.a. znajduje zastosowanie również wtedy, gdy wnioskodawca chce zainicjować nowe postępowanie w określonej sprawie administracyjnej, a sprawa w ogóle nie podlega załatwieniu przez organ w formie decyzji (brak jest przepisu stanowiącego podstawę do jej wydania).

Stąd w aktualnie obowiązującym stanie prawnym wystąpienie z żądaniem wydania decyzji niemającej oparcia w obowiązujących przepisach prawnych winno skutkować postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania.

Tymczasem urzędy w formularzu wniosku o zmianę przeznaczenia działki w MPZP, niejednokrotnie zamieszczają klauzule o podobnej treści:

„Z wnioskiem o sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego może wystąpić każdy. Do rozpatrzenia wniosku nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego – gdyż ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie odsyła w tym zakresie do k.p.a. Wniosek taki nie jest zatem wnioskiem w indywidualnej sprawie w rozumieniu kpa., a ma on jedynie charakter postulatywny. Rozpatrzenie takiego wniosku nie jest więc określone żadnym terminem“.

Należy również pamiętać o faktycznej nierówności stron, która w konsekwencji prowadzić może do krzywdzącego ukształtowania relacji organ - wnioskodawca, bez względu na fakt czy doszło do świadomego wykorzystania przez organ silniejszej pozycji, czy było to spowodowane zwykłym niedbalstwem urzędniczym.

W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytanie:

• Czy w związku z trwającą analizą możliwości ewentualnych zmian w prawie w ramach Krajowej Polityki Miejskiej 2030, w zakresie opracowania zasad wyznaczania przestrzeni publicznych w dokumentach planistycznych oraz wzmocnienia partycypacji społecznej w procesach kreowania wysokiej jakości przestrzeni publicznych, nie należałoby zobligować wójta, burmistrza lub prezydenta miasta do bezwzględnego wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie wniosku o sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub zmianach w jego zapisach?

Z poważaniem

Bożena Lisowska