Interpelacja w sprawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.

Szanowny Panie Premierze,

wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn akt: SK 140/20) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Wyrok ten dotyczy emerytów, którzy zdecydowali się przejść na wcześniejsze emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, tj. po ukończeniu 55 lat - kobiety i po ukończeniu 60 lat – mężczyźni, przed styczniem 2013 r. Kolejno osoby te po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat - kobiety i 65 lat – mężczyźni) dostały emerytury docelowe (już nie wcześniejsze) obniżone o kwotę pobranych emerytur wcześniejszych (tzw. mechanizm potrącania). Grupa zainteresowanych to emeryci z roczników: kobiety urodzone w latach 1949–1959 (z wyłączeniem roku 1953) oraz mężczyźni z roczników 1949–1952 i 1954 - to jest około 200 tys. osób.

Kluczowym w tut. sprawie jest fakt, iż pomimo ogłoszenia ww. wyroku oraz skierowania go na mocy zarządzenia przez prezes Trybunału Konstytucyjnego do opublikowania w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej - wyrok ten nadal nie został opublikowany, a w konsekwencji pozostaje w zawieszeniu, co powoduje, iż co do zasady jest on nieobowiązujący. Rządowe Centrum Legislacji natomiast nie publikuje wyroków w związku z przyjętą 6 marcu 2024 r. uchwałą Sejmu RP w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego.

Wskazywany stan faktyczny jest dalece krzywdzący dla znacznej grupy emerytów, biorąc pod uwagę, iż w tożsamej sprawie (podtrzymanie linii orzeczniczej), tyle że dotyczącej ograniczonej grupy osób, a mianowicie emerytów (kobiet) z rocznika 1953 r. - został wydany wyrok, który wszedł w życie i przyczynił się nawet do zmiany ustawy (tj. wyrok Trybunał Konstytucyjny wydał 6 marca 2019 r. - sygn. akt: P 20/16).

Brak publikacji wyroku z 4 czerwca 2024 r. powoduje, iż emeryci, których wyrok dotyczy, mają związane ręce i nie mogą ubiegać się o należne im wyrównania. ZUS albowiem odrzuca wnioski o ponowne przeliczenia emerytur, jako podstawę podając fakt, iż wyrok TK nie został opublikowany, a w związku z tym nie obowiązuje. Stan zawieszenia, a równocześnie stanowisko doktryny czy pierwsze wydawane już orzeczenia sądów powszechnych, które wyrażają wprost przekonanie, iż wystarczy ogłoszenie wyroku na sali rozpraw, żeby był powszechnie obowiązujący, a publikacja nie jest konieczna - znacząco wpływa na pewność prawa i praworządność (o którą koalicja rządowa rzekomo tak bardzo walczyła) - powodując chaos prawny.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych to prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw i Monitor Polski przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji, w związku z powyższym zwracam się do prezesa Rady Ministrów z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd podejmie działania wyjaśniające sytuację emerytów, których dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 roku?
2. Czy i kiedy obywatele mogą spodziewać się stanowiska rządu w przedmiotowej sprawie? Brak publikacji wyroku powoduje, iż niemożliwym jest podjęcie kroków zmierzających do wznowienia postępowań i ponownych przeliczeń emerytur, a w konsekwencji wypłaty należnych wyrównań - w oparciu o wyrok TK.
3. Czy z uwagi m.in. na wskazywany wyrok TK z 4 czerwca 2024 r. - zasadą już będzie, iż niewygodne wyroki dla władz nie będą publikowane?
4. Czy działanie związane z nieopublikowaniem wyroku TK 4 czerwca 2024 r. w Dzienniku Ustaw ma związek z brakiem w budżecie państwa środków na dotacje przeznaczane na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych?

Z wyrazami szacunku

Konrad Berkowicz
Poseł na Sejm RP