Interpelacja w sprawie uwzględnienia dostępu do usług rehabilitacyjnych świadczonych w warunkach domowych dla pensjonariuszy domów pomocy społecznej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zwrócił się Zarząd Powiatu Kłodzkiego w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej w kształcie zaproponowanym w projekcie z dnia 22 września 2024 r.

Działając jako organ prowadzący domy pomocy społecznej na terenie powiatu kłodzkiego, zarząd zauważa pewne zagrożenia dla swoich pensjonariuszy w zakresie dostępności do świadczeń gwarantowanych w warunkach domowych udzielanych na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej w kształcie zaproponowanym w projekcie z dnia 22 września 2024 r.

Dom pomocy społecznej jest jednostką, w której uwaga skupia się na mieszkańcu. Staje się dla takiej osoby miejscem życia, a głównym zadaniem jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa, spokoju i sprawowanie fachowej opieki nad mieszkańcami. Zadania te stanowią istotę działania wszystkich domów pomocy społecznej niezależnie od profilu jego mieszkańców. Różne, w zależności od typu domu, jest zapotrzebowanie na rodzaje świadczonych usług. W zdecydowanej większości w takich placówkach przebywają osoby z wieloma chorobami typowymi dla wieku geriatrycznego lub wynikającymi z upośledzenia narządu ruchu. Wiek, schorzenia i niepełnosprawność utrudniają pensjonariuszom funkcjonowanie w życiu codziennym i pogarszają jakość ich życia. Przede wszystkim chodzi tu o choroby układu kostno-stawowego. Przewlekłość chorób tego układu w połączeniu z występującym często bólem oraz towarzyszące im zaburzenia mobilności potęgują poczucie lęku i bezradności. Stąd też organ prowadzący swoją pracę koncentruje na działaniach, które mają rekompensować wyczerpujące się zasoby i możliwości pensjonariuszy związane z wiekiem czy stanem zdrowia.

W ramach funkcjonowania domu mieszkańcy mogą korzystać z opieki fizjoterapeutycznej. Zarząd Powiatu Kłodzkiego jako organ prowadzący ma jednak świadomość, że jego możliwości w tym zakresie są ograniczone i nie wyczerpują rzeczywistych potrzeb. Poszukuje zatem innych rozwiązań pozwalających minimalizować postępujące choroby zwyrodnieniowe. Dotychczas pensjonariusze wspomagani są m.in. zabiegami rehabilitacyjnymi realizowanymi jako świadczenia gwarantowane w warunkach domowych na podstawie § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu rehabilitacji leczniczej (t.j. Dz. U. 2021 poz 265 ze zm.).

Jak zauważa Zarząd Powiatu Kłodzkiego, ten dodatkowy rodzaj wsparcia daje poczucie ulgi w objawach i poprawia funkcjonalność. Zarząd zwraca uwagę, że proponowana zmiana rozporządzenia ministra zdrowia (zgodnie z projektem z dnia 22 września 2024 r.) wyłączająca choroby zwyrodnieniowe stawów biodrowych i kolanowych, jako wskazania do udzielenia świadczeń gwarantowanych w warunkach domowych, wykluczy wiele osób przebywających w domach pomocy społecznej z możliwości korzystania z tego rodzaju świadczeń.

Problemy związane z poruszaniem się, czy to będące następstwem wieku, czy choroby, często są wynikiem zmian zwyrodnieniowych i nie zawsze kwalifikują się do zabiegu endoprotezoplastyki. Niejednokrotnie obciążenia innymi chorobami współistniejącymi również nie pozwalają na bezpieczny zabieg operacyjny. Zarząd Powiatu Kłodzkiego zwraca uwagę, że praktyka pokazuje, jak regularna i dobrze zaplanowana fizjoterapia, czyli nieinwazyjne sposoby leczenia zmian zwyrodnieniowych, może przynieść zaskakująco dobre efekty, tym samym leczenie zachowawcze może skutecznie ochronić przed koniecznością wymiany stawu biodrowego lub kolanowego. Zatem wszelkie działania na rzecz niechirurgicznych sposobów leczenia, takie jak odpowiednie zabiegi fizjoterapeutyczne, powinny być doceniane i uwzględniane w procesie usprawniania zwłaszcza wobec osób starszych i dotkniętych niepełnosprawnością.

Zarząd Powiatu Kłodzkiego szczególnie zwraca uwagę, że pracując na co dzień z osobami starszymi, chorymi i niepełnosprawnymi, widzi się jak dużym wyzwaniem jest dla nich zaakceptowanie własnej „niemocy“. Towarzyszą im problemy natury biobehawioralnej: apatia, poczucie bezsilności wobec bólu, lęk przed pogorszeniem stanu zdrowia czy operacją.

Zarząd Powiatu Kłodzkiego podkreśla, że tylko wspólne działania na rzecz mieszkańców domów pomocy społecznej i podobnych placówek w każdym obszarze, w tym również medycznym, mogą zwiększyć mobilność i aktywność pensjonariuszy, ochronić przed negatywnym wpływem izolacji i wyobcowania społecznego. Zarząd zwraca uwagę, że trudno mówić o osiąganiu celów w procesie wzmacniania samodzielności i funkcjonalności przy jednoczesnym wykluczaniu tej grupy chorych z możliwości korzystania z opieki fizjoterapeutycznej w warunkach domowych.

Pani Minister, czy resort rozważy uwzględnienie dostępu do usług rehabilitacyjnych świadczonych w warunkach domowych dla pensjonariuszy domów pomocy społecznej borykających się również z chorobami zwyrodnieniowymi stawów?

Z wyrazami szacunku

Monika Wielichowska
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej