Interpelacja w sprawie tzw. ustawy powodziowej

Szanowni Panowie Ministrowie,

przepisy tzw. ustawy powodziowej weszły w życie bez vacatio legis, żeby jak najszybciej można było pomóc osobom poszkodowanym i samorządom dotkniętym powodzią. Publikacja ustawy nastąpiła 4.10.2024 r., tym samym akty notarialne sporządzane od 5 października weszły do obrotu prawnego, stanowiąc dla stron podpisanej umowy ważne zabezpieczenie ich interesów, w tym m.in. uruchomionych kredytów na zakup nieruchomości.

Zgodnie z art. 27a ustawy gminie - w okresie wskazanym w przepisach - przysługuje prawo pierwokupu lokali mieszkalnych lub budynków mieszkalnych jednorodzinnych położonych na obszarze gminy dotkniętej powodzią. Założeniem ustawodawcy było, żeby nabyte przez gminę lokale mieszkalne oraz budynki mieszkalne jednorodzinne weszły w skład gminnego zasobu mieszkaniowego.

W okresie od 5.10.2024 r. do 30.04.2025 r. akty notarialne dla transakcji sprzedaży lokali mieszkalnych i nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi na obszarze, który został wymieniony w przepisach wykonawczych, powinny być sporządzane jako umowy warunkowe, ponieważ gminom przysługuje prawo pierwokupu. Brak zachowania tej procedury powoduje nieważność zawartych umów, bez względu na to, czy gminy, których budżety nadwyrężone zniszczeniami powodziowymi, skorzystają z prawa pierwokupu czy nie.

Ponadto zgodnie z brzmieniem art. 46 § 1 Kodeksu cywilnego budynki są trwale związane z gruntem, o ile na mocy przepisów szczególnych nie stanowią odrębnego od gruntu przedmiotu własności, np. budynki posadowione na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste stanowiące jako nieruchomości budynkowe - odrębny przedmiot własności. W przepisach tzw. specustawy użyto nieścisłego, potocznego sformułowania „budynki mieszkalne jednorodzinne“, pomimo że same budynki nie mogą być przedmiotem obrotu na rynku nieruchomości.

W związku z tym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

• Jakie działania zamierzają podjąć MSWiA oraz Ministerstwo Sprawiedliwości w związku z tym, że w obrocie prawnym - według danych Krajowej Rady Notarialnej - jest już około 1000 umów, które nie są umowami warunkowymi, a więc obarczone są wadą prawną?
• Bardzo duże zniszczenia nadwyrężyły budżety tych gmin, które zostały dotknięte powodzią. Czy wprowadzenie w życie przepisu art. 27a tzw. specustawy poprzedzone zostało analizą, jakie jest zainteresowanie możliwością skupowania przez gminy nieruchomości o funkcji mieszkaniowej, które miałyby zasilić ich mieszkaniowy zasób?
• Czy Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało projekt zmian przepisów mających na celu uregulowanie powyżej wskazanych kwestii?
• Czy Ministerstwo Sprawiedliwości zamierza zmienić nieprecyzyjne sformułowanie „budynki mieszkalne jednorodzinne”, które jest sprzeczne z kodeksową definicją nieruchomości oraz może doprowadzić do komplikacji interpretacyjnej w zakresie stosowania nowego prawa?

Z poważaniem

Bożena Lisowska