Interpelacja w sprawie środków z Krajowego Planu Odbudowy w ramach komponentu REPowerEU przeznaczonych na szeroko pojętą transformację energetyczną

Szanowne Panie Ministry,

w Polsce aż 76% linii wysokich i średnich napięć ma ponad 25 lat, a 37-42% nawet ponad 40 lat. Do chwili obecnej stanowią one trzon infrastruktury przesyłowej i dystrybucyjnej w Polsce. Tylko 26% linii średniego napięcia jest skablowana (znajduje się pod ziemią), reszta jest na powierzchni, tym samym narażona jest na degradację w wyniku intensywnych opadów śniegu i trąb powietrznych. Przy obecnym poziomie wydatków operatorów osiągnięcie optymalnego poziomu skablowania zajmie 50 lat.

Reforma funkcjonowania polskiej sieci energetycznej jest nieunikniona i powinna zmierzać do poprawienia jakości i niezawodności dostaw energii, obniżenia kosztów funkcjonowania, ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i przyspieszenia transformacji energetycznej kraju. Ograniczając straty energii na przesyle, operatorzy sieci przyczyniają się do obniżenia emisji CO2. W tym celu należy:

- dokończyć cyfryzację i budowę inteligentnej sieci; przekształcenie sieci dystrybucyjnej w sieć aktywną będzie wymagało poniesienia znacznych nakładów na jej cyfryzację i automatyzację; budowa inteligentnej sieci jest konieczna niezależnie od kierunku i przebiegu transformacji energetycznej Polski;

- wykorzystać potencjał energetyki rozproszonej; im szybciej operatorzy zaczną wykorzystywać potencjał, jaki oferuje energetyka rozproszona, tym łatwiej będzie im dostosować się do nowych warunków rynku; budowa wirtualnych elektrowni składających się z tysięcy mikroinstalacji będzie stabilizować pracę sieci i ograniczy potrzebę stawiania tradycyjnych bloków;

- rozpocząć decentralizację, ponieważ model utrzymania stabilności finansowej grup energetycznych w oparciu o dystrybucję wyczerpuje się; transformacja energetyczna będzie przesuwać środek ciężkości zarządzania siecią z centrum do regionów, a operatorzy powinni współpracować z samorządami.

Komisja Europejska 21.11.2023 r. wydała pozytywną opinię na temat zmienionego KPO (w tym w odniesieniu do wniosku Polski) o dodatkowe 2,76 mld euro dotacji w ramach Planu REPowerEU.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy w ramach komponentu REPowerEU przewidziane są środki na dokończenie cyfryzacji, budowę inteligentnej sieci, budowę wirtualnych elektrowni składających się z mikroinstalacji oraz decentralizację polegającą na zarządzaniu sieciami w regionach? Jeżeli tak, to w jakiej wysokości?
2. Jakie podmioty będą beneficjentami Planu REPowerEU?

Z poważaniem

Bożena Lisowska