Interpelacja w sprawie podjęcia działań w okresie trwania polskiej prezydencji mających na celu przygotowanie projektu w zakresie ostatecznej rezygnacji ze zmiany czasu w państwach członkowskich Unii Europejskiej

Szanowni Państwo Ministrowie,

w tym roku po raz kolejny nastąpi zmiana czasu na zimowy, tym razem 27 października. Czas zimowy będzie obowiązywać do marca 2025 r.

W Polsce, jak również w Unii Europejskiej trwają rozmowy o zasadności zmiany czasu, jednak do chwili obecnej nie podjęto żadnych wiążących decyzji dotyczących rezygnacji z tej praktyki. Zmiana czasu na zimowy miała przynosić państwom korzyści ekonomiczne, ponieważ w wyniku przestawienia godziny na wcześniejszą odbiorcy energii elektrycznej mieli wieczorami zużywać jej mniej. Przeprowadzone analizy wykazują, że zmiana czasu nie ma bezpośredniego przełożenia nie tylko na korzyści ekonomiczne, ale również - jak pokazują wyniki badań naukowych - przesunięcie zegara o godzinę wpływa na obniżone samopoczucie ludzi.

Jak wykazują badania prowadzone w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, najczęstszą konsekwencją zmiany czasu są problemy ze snem, ponieważ w wyniku nagłej zmiany zegara biologicznego zostaje zaburzony rytm okołodobowy. W przypadku zmiany czasu z letniego na zimowy zaobserwowano zwiększone ryzyko zawału serca u osób, które już wcześniej przechodziły zawał. Poza zawałem nasila się również ryzyko choroby niedokrwiennej serca oraz schorzeń naczyniowych.

Ponadto duńscy naukowcy zbadali związek między zmianą czasu a depresją i doszli do wniosku, że cofnięcie zegarów o godzinę powoduje wzrost zachorowań na depresję od 8 do 11% w listopadzie czyli w miesiącu bezpośrednio następującym po zmianie czasu.

Wskazać ponadto należy, że przy przechodzeniu na czas zimowy prawie cały ruch pasażerski musi zostać wstrzymany na godzinę - przewoźnicy wprowadzają wtedy specjalne rozkłady jazdy, zaś sektor bankowy wyłącza na kilka godzin system bankowości elektronicznej co pociąga za sobą brak możliwości płatności kartą bankową oraz brak możliwości korzystania z bankomatów. Przedsiębiorcy również zmuszeni są do zmiany organizacji pracy, a w przypadku cofania zegarów są obciążeni kosztami wypłaty wynagrodzenia za nieprzepracowaną godzinę nadliczbową.

Pomimo licznych dyskusji Unia Europejska do chwili obecnej nie podjęła wiążących decyzji w kwestii rezygnacji ze zmiany czasu. Parlament Europejski w 2019 r. przegłosował projekt znoszący zmianę czasu w 2021 r. Prace nad zmianą przepisów przerwane zostały z powodu pandemii Covid-19, a Komisja Europejska zaleciła państwom członkowskim UE kontynuowanie obecnych regulacji dotyczących czasu zimowego i letniego przez najbliższe 5 lat.

Zbliżające się przewodnictwo Polski w Radzie UE w 2025 r. stanowi wyjątkową szansę na kształtowanie m.in. polityki zdrowotnej w Unii Europejskiej.

1. Czy w związku z tym minister do spraw Unii Europejskiej zamierza zwrócić uwagę na konieczność wznowienia prac nad projektem w zakresie ostatecznej rezygnacji ze zmiany czasu w państwach członkowskich Unii Europejskiej?
2. Polityka zdrowotna należy do kompetencji krajowych, ale Unia Europejska również odgrywa istotną rolę w jej kształtowaniu. Czy w związku z tym Ministerstwo Zdrowia zamierza zwrócić uwagę na zasadność odejścia od praktyki zmiany czasu z powodów zdrowotnych?
3. Jakie stanowisko w tym temacie zajmuje Ministerstwa Rozwoju i Technologii i czy przychyla się do propozycji podjęcia prac w tym zakresie w okresie polskiej prezydencji w 2025 r.?

Z poważaniem

Bożena Lisowska