Interpelacja w sprawie problemu liczebności klas w polskich szkołach

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani z prośbą o pilne zajęcie się problemem liczebności klas w polskich szkołach. Obecna sytuacja, w której klasy są przepełnione, prowadzi do wielu problemów i ma negatywny wpływ na jakość edukacji oraz rozwój uczniów.

Przepełnione klasy uniemożliwiają nauczycielom dostosowanie metod i form pracy do indywidualnych potrzeb i możliwości uczniów. Hałas wynikający z nadmiernej liczebności klasy uniemożliwia poprawną komunikację oraz właściwą koncentrację na materiale, ograniczając efektywność procesu nauczania. Ponadto, przebodźcowanie – rozumiane zarówno jako nadmierny hałas, ale też jako szum informacyjny generowany przez rówieśników – powoduje wzrost poziomu stresu odczuwanego przez uczniów, wpływając w istotny sposób na możliwość opanowania przez nich materiału edukacyjnego.

W obecnym systemie nauczyciele są przeciążeni licznymi wymaganiami płynącymi z przerośniętej podstawy programowej. Przyjęty stosunek liczby uczniów na nauczyciela (1:29) nie sprzyja realizacji owej podstawy. Tym bardziej niemożliwe jest, aby nauczyciel mógł poza tę podstawę wyjść i poszerzać horyzonty swoich uczniów. Prowadzi to do wypalenia zawodowego, a wielu przypadkach kończy się porzuceniem zawodu nauczyciela.

Przepisy dotyczące dodatku wiejskiego, przyznawanego nauczycielom pracującym w małych wiejskich szkołach, gdzie liczba uczniów w jednej klasie to np. 8 uczniów, są nielogiczne. Dodatek ten powinien być zamieniony na dodatek powiązany z liczebnością klasy dla wszystkich nauczycieli pracujących z klasami powyżej określonego progu. Proponujemy, aby ten próg zaczynał się od 15 uczniów. Praca w przepełnionych klasach jest znacznie bardziej wymagająca i powinna być proporcjonalnie do tego wysiłku wynagradzana.

Nadmierne zagęszczenie uczniów w szkole wpływa na nich negatywnie w dwojaki sposób – więcej dzieci w jednym miejscu wiąże się z większym hałasem oraz bezpośrednio sam aspekt przebywania w zatłoczonej placówce wywołuje duży dyskomfort. Hałas jest źródłem stresu, który w szczególności doświadczany będzie przez uczniów neuroatypowych, obniżając ich możliwości absorbowania oraz przetwarzania informacji. Dodatkowo może przyczyniać się do pojawiania się problemów natury psychicznej, sprawiając, że uczniowie odczuwają niepokój lub wręcz lęk w trakcie przebywania w szkole.

Dla kontrastu należy stwierdzić rzecz oczywistą, której nauczyciele oraz pedagodzy są świadomi od dekad – w mniejszych klasach są większe możliwości indywidualnego podejścia do każdego ucznia, co sprzyja lepszemu zrozumieniu ich potrzeb i problemów.

Badania pokazują, że uczniowie w mniejszych klasach osiągają lepsze wyniki w nauce, ponieważ nauczyciele mogą poświęcić więcej czasu na wyjaśnianie trudnych zagadnień i udzielanie wsparcia. W mniejszych klasach łatwiej jest również utrzymać dyscyplinę i porządek, co sprzyja efektywniejszemu nauczaniu.

Przeludnienie klas negatywnie wpływa również na relację nauczyciel–rodzic. W większych klasach komunikacja z rodzicami staje się rzadsza i bardziej powierzchowna, co utrudnia regularne monitorowanie postępów ucznia, identyfikowanie problemów z nauką czy zachowaniem oraz ich skuteczne rozwiązywanie.

Wychodzę ze stanowiska, że w przypadku edukacji nie należy się kierować wyłącznie względami ekonomicznymi i szukać oszczędności tam, gdzie ich wdrożenie odbywa się bezpośrednio kosztem pogorszenia warunków nauczania.

Model wiejskiej szkoły z mało licznymi klasami jest optymalny i powinien stać się standardem we wszystkich szkołach.

Jednym ze sposobów, który może szybko i skutecznie wpłynąć na rozpoczęcie realizacji tej propozycji, jest zmienienie dodatku wiejskiego na dodatek za liczebność klasy (od 15 uczniów) dla wszystkich nauczycieli niezależnie od lokalizacji szkoły.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje podjąć kroki w celu zmniejszenia liczebności klas w polskich szkołach? Jeśli tak, to jakie działania są przewidziane w tym zakresie?

2. Czy istnieje możliwość likwidacji dodatku wiejskiego, a na jego miejsce wprowadzenia nowego dodatku dla nauczycieli pracujących w klasach o liczebności powyżej 15 uczniów?

3. Czy ministerstwo przeprowadza regularne pomiary natężenia hałasu w szkołach? Jeśli nie, czy planowane są takie działania w przyszłości?

4. Jakie konkretne kroki podejmuje ministerstwo, aby poprawić warunki pracy nauczycieli i zapewnić im wsparcie w obliczu rosnących wyzwań edukacyjnych?

5. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie programów wsparcia psychologicznego dla uczniów uczęszczających do przepełnionych klas?

6. Jakie działania podejmuje ministerstwo, aby zapewnić równy dostęp do wysokiej jakości edukacji dla uczniów z różnych regionów kraju?

7. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie dodatkowych szkoleń dla nauczycieli, aby lepiej radzili sobie z wyzwaniami związanymi z pracą w przepełnionych klasach?

Z poważaniem

Marta Stożek
Posłanka na Sejm RP