Interpelacja w sprawie regulacji stanu prawnego miejsc doraźnego schronienia ludności cywilnej w projekcie ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej

Szanowny Panie Ministrze,

z projektu ustawy o ochronie ludności i obronie cywilnej, który został przygotowany przez MSWiA, wynika, że rząd planuje tworzyć miejsca ukrycia dla ludności cywilnej oraz obiekty mające zapewnić ciągłość dostaw wody, energii z możliwością jej wytwarzania w systemie rozproszonym.

Autorzy projektu dzielą obiekty zbiorowej ochrony na:

1. schrony (budowle ochronne o konstrukcji hermetycznie zamkniętej, wyposażone w urządzenia filtrujące i wentylacyjne),
2. ukrycia (budowle o konstrukcji niehermetycznej) oraz
3. miejsca doraźnego schronienia (MDS), które będą musiały spełnić określone przez ustawodawcę wymagania techniczne.

Ewidencję takich obiektów będzie prowadził komendant główny Państwowej Straży Pożarnej. Założenie jest takie, że będą za to odpowiedzialne samorządy, a badania zlecone dla jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych przez ministra spraw wewnętrznych i wojewodów będą finansowane z budżetu państwa.

W 2023 r. minister spraw wewnętrznych i administracji zlecił Państwowej Straży Pożarnej dokonanie inwentaryzacji schronów, ukryć i miejsc schronienia. Inwentaryzacji miały zostać poddane wszystkie pomieszczenia, które należą do instytucji państwowych, samorządowych, wspólnot mieszkaniowych, spółdzielni oraz te należące do podmiotów gospodarczych prowadzących działalność pożytku publicznego.

I tak, na przykładzie miasta Kraśnik, obr. Nr 060701_1.0001 Północ, jednostka ewidencyjna: 060701_1 Kraśnik Miasto, powiat kraśnicki, woj. lubelskie, zidentyfikowano 37 budowli ochronnych, w tym jeden schron na ok. 7,5 tys. osób oraz miejsca ukrycia i schronienia ludności nazywane potocznie schronami. Obiekty te zlokalizowane są w budynkach mieszkalnych wielorodzinnych należących do wspólnot mieszkaniowych i są obliczone łącznie na 2 334 osób. Ponadto za miejsca schronienia ludności cywilnej mogłyby posłużyć kondygnacje podziemne dwóch kamienic przy ul. Kościuszki 26 i 36, które mają głębokie piwnice, a grubość murów wynosi około 1,5 m (te prawdopodobnie nie podlegały inwentaryzacji).

Z analizy aktualnego stanu prawnego wynika, że miejsca doraźnego schronienia (MDS) są własnością wspólnot mieszkaniowych, bowiem stanowią części wspólne nieruchomości, tj. części wspólne budynków mieszkalnych wielorodzinnych posadowionych na gruncie będącym własnością danej wspólnoty mieszkaniowej. W związku z tym ich status prawny budzi wątpliwości, ponieważ skoro mają być to miejsca przeznaczone dla ogółu ludności, to zasady ich eksploatacji i koszty utrzymania nie powinny spoczywać wyłącznie na wspólnotach. Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie obrony cywilnej z 1993 r. nie rozstrzygało tego problemu, dlatego w tej sprawie interweniował rzecznik praw obywatelskich. Istniejąca w tym zakresie luka prawna uwidacznia problem związany z miejscami, które z definicji mogłyby stanowić miejsce schronienia ogółu ludności cywilnej, a nie tylko mieszkańców danej wspólnoty mieszkaniowej.

Biorąc pod uwagę powyższe, proszę o udzielenie informacji, w jaki sposób ustawodawca zamierza rozwiązać powyższy problem.

Ponadto w związku z przeprowadzoną przez Państwową Straż Pożarną w 2023 r. inwentaryzacją, na podstawie której opracowana została specjalna aplikacja na urządzenia mobilne, proszę o doprecyzowanie poniższych informacji zawartych w aplikacji „Schrony“:

1. W jaki sposób przeprowadzono inwentaryzację? Czy na podstawie dokumentacji technicznej będącej w posiadaniu zarządców budynków, czy dokonywano wizji lokalnej w obiektach będących przedmiotem inwentaryzacji?
2. W jaki sposób została dokonana ocena stanu technicznego inwentaryzowanych obiektów? W aplikacji „Schrony“ stan techniczny opisany jest jako ocena jakościowa obiektu. Wątpliwości budzić może w jakiej skali została dokonana ocena stanu technicznego. Czy np. ocena „6“ dla miejsca doraźnego schronienia zlokalizowanego w Kraśniku przy ul. Krasińskiego 19 to dobrze, czy źle?

Czy Państwowa Straż Pożarna przekazała ministrowi spraw wewnętrznych i administracji sporządzone podczas oględzin opisy inwentaryzowanych schronów, ukryć i miejsc doraźnego schronienia?