Interpelacja w sprawie usług tłumacza języka migowego online

Szanowna Pani Minister!

Znajomość języka migowego jest podstawą komunikacji z osobami niesłyszącymi. Umiejętność posługiwania się tym językiem nie jest powszechna, co stanowi duże utrudnienie do poruszania się w przestrzeni publicznej osób niesłyszących. Dotyczy to wielu miejsc - urzędów, punktów informacji turystycznej itd. W obecnym stanie prawnym podmiotem zobowiązanym do udostępnienia usługi pozwalającej na komunikowanie się oraz zapewniającym dostęp do świadczenia usług tłumacza PJM, SJM, SKOGN jest organ administracji publicznej.

Ponadto przepisy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2017 r. poz. 1824), zwanej dalej „ustawą o języku migowym (…)”, są realizowane przez jednostki systemu pomocy społecznej, podmioty lecznicze, jednostki Policji, Państwowej Straży Pożarnej i straży gminnych oraz jednostki ochotnicze działające w tych obszarach.

W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Żadna instytucja nie organizuje państwowych egzaminów i nie wydaje państwowych certyfikatów, a co za tym idzie nie ma możliwości sprawdzenia i potwierdzenia odpowiednimi dokumentami stopnia znajomości języka migowego. Należy zwrócić uwagę, iż osoby tłumaczące z i na język migowy (również poprzez komunikatory internetowe i systemy audiowizualne), powinny wykazywać się znajomością języka migowego oraz specyfiki i kultury osób głuchych w najwyższym stopniu.

Wprowadzenie usługi certyfikowanych tłumaczy języka migowego online byłoby dobrym rozwiązaniem dla wielu podmiotów, które wśród swojej kadry nie mają pracowników ze znajomością języka migowego.

Odpowiednie działania w tym zakresie zostały przewidziane w ramach Strategii na Rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030.

W priorytecie II Dostępność znalazły się działania umożliwiające niezależne życie i pełny udział we wszystkich sferach życia oraz warunkujące mobilność. Jest to w głównej mierze realizacja art. 9 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169, z późn. zm.), jak również art. 20, art. 21 oraz art. 30.

Liczba osób niesłyszących w Polsce jest niemała - na podstawie dostępnych danych można przyjąć, że osób z uszkodzeniami słuchu w stopniu znacznym i głębokim, a więc głuchych, żyje w Polsce około 50 tysięcy, osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu umiarkowanym czyli słabo słyszących jest 800-900 tysięcy. Dane te nie uwzględniają osób z uszkodzeniem słuchu w stopniu lekkim, ponieważ osoby te nie są objęte żadnymi rejestrami (w przybliżeniu według różnych źródeł to około 3 miliony osób).

Podsumowując: często bariera komunikacyjna uniemożliwia osobom niesłyszącym samodzielne funkcjonowanie, w tym korzystanie z usług w miejscach publicznych.

Zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy jest rozważane wprowadzenie usługi tłumacza języka migowego online w ramach udostępniania przestrzeni publicznej osobom niesłyszącym?

2. Na podstawie art. 15 „ustawy o języku migowym (…)”, wojewodowie prowadzą rejestry tłumaczy PJM, SJM i SKOGN. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 1 czerwca 2012 r. w sprawie rejestru tłumaczy polskiego języka migowego, systemu językowo-migowego i sposobu komunikowania się osób głuchoniewidomych (Dz. U. poz. 652) wojewoda dokonuje wpisu do rejestru na wniosek tłumacza (…). Zgodnie z § 2 ust. 4 do wniosku dołącza się oświadczenie potwierdzające znajomość PJM, SJM lub SKOGN.

Ile osób jest ujętych w tych rejestrach (z podziałem na poszczególne województwa)? Czy na podstawie tych rejestrów jest tworzona baza osób, które mogą udzielać świadczeń w razie potrzeby?

3. Czy jest możliwe przeznaczenie dodatkowych środków dla różnych podmiotów na - przynajmniej częściowe - pokrycie kosztów usługi tłumacza migowego online?

4. W obowiązującym polskim systemie prawnym nie istnieje państwowy system szkolenia i certyfikowania tłumaczy języka migowego. Czy jest rozważane utworzenie systemu certyfikacji tłumaczy języka migowego?

Z wyrazami szacunku