Interpelacja w sprawie Muzeum Dzieci Polskich - Ofiar Totalitaryzmu

Szanowna Pani Minister,

w 2021 roku z inicjatywy ministra kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotra Glińskiego oraz rzecznika praw dziecka Mikołaja Pawlaka powstało Muzeum Dzieci Polskich – Ofiar Totalitaryzmu, którego celem jest upamiętnienie losów dzieci przetrzymywanych w niemieckim nazistowskim obozie funkcjonującym w Łodzi w latach 1942–1945. Jest to instytucja finansowana z budżetu państwa, której działalność statutowa obejmuje działalność wystawienniczą, edukacyjną oraz naukową z zakresu sytuacji dzieci w państwach totalitarnych.

Powołanie muzeum miało na celu uzupełnienie braków w wiedzy na temat obozu dziecięcego w Łodzi, które wynikały z zatajania tej tragicznej historii w okresie PRL. Miało także odegrać kluczową rolę w przywracaniu pamięci o tych dramatycznych wydarzeniach.

Niemniej jednak w środowisku historyków i badaczy panuje przekonanie, że obecny dyrektor placówki sugeruje, jakoby Muzeum Dzieci Polskich było pierwszą instytucją, która w ogóle zaczęła badać te wydarzenia. Takie stanowisko budzi sprzeciw wśród osób zaangażowanych w upamiętnianie tego dramatu, które od lat zajmują się tym tematem. Prace badawcze i działania edukacyjne dotyczące obozu były już wcześniej prowadzone przez różne instytucje i osoby, a ignorowanie tego dorobku nie tylko szkodzi samej instytucji, ale również umniejsza wkład tych, którzy przyczynili się do popularyzacji tej tragicznej historii.

Dodatkowo do opinii publicznej dotarły niepokojące informacje dotyczące funkcjonowania samego muzeum, opublikowane m.in. w “Dzienniku Łódzkim” przez redaktora Marcina Dardę. W artykule opisano liczne zarzuty, w tym nepotyzm, nadużycia w relacjach z pracownikami, nieprawidłowości finansowe oraz traktowanie muzeum jako “prywatnego folwarku” przez dyrektora.

Z moich licznych rozmów przeprowadzonych z pracownikami, zarówno w siedzibie muzeum, jak i w siedzibie mojego biura wynika, że zespół jest zdemotywowany i niepewny swojej przyszłości. Pracownicy zgłaszają, że niektórzy z nich są szykanowani, a część już odeszła lub rozważa odejście z pracy. Wśród innych zarzutów wymieniono:

• cenzurowanie pracy naukowej pracowników;
• publikowanie tekstów pracowników bez ich zgody, z dopisywaniem nieuprawnionych współautorów;
• wykorzystywanie służbowego samochodu do prywatnych podróży;
• wynajmowanie apartamentów na koszt muzeum dla siebie i rodziny;
• problemy we współpracy z innymi instytucjami kulturalnymi w Łodzi.

W obliczu tych poważnych zarzutów rodzą się pytania o nadzór ministerialny nad tą instytucją oraz o jej przyszłość. Chciałbym również zwrócić uwagę na kwestie finansowe, w tym na transparentność wykorzystywania środków publicznych oraz na zarządzanie kadrowe, które budzi wątpliwości, zwłaszcza wobec zarzutów o nepotyzm.

W związku z powyższymi informacjami zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami.

1. Czy ministerstwo planuje przeprowadzić kontrolę działalności Muzeum Dzieci Polskich – Ofiar Totalitaryzmu w najbliższym czasie, obejmującą zarówno kwestie merytoryczne, jak i zarzuty dotyczące nieprawidłowości administracyjnych oraz wykorzystywania zasobów muzeum do celów prywatnych?
2. Jakie jest stanowisko ministerstwa w sprawie obecnej sytuacji w muzeum? Czy ministerstwo jest zadowolone z dotychczasowych osiągnięć placówki w kontekście jej misji i działalności?
3. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe działania nadzorcze, które zagwarantują stabilizację zespołu, prawidłowe i transparentne funkcjonowanie tej ważnej instytucji, a także umożliwią lepszą współpracę z innymi placówkami kulturalnymi i edukacyjnymi?
4. Jakie są kryteria oceny skuteczności zarządzania muzeum?
5. Czy ministerstwo przewiduje dodatkowe działania mające na celu wzmocnienie kierownictwa, np. poprzez powołanie zastępcy dyrektora, aby usprawnić zarządzanie instytucją?
6. Czy ministerstwo uważa, że właściwe jest zastępowanie dyrektora muzeum podczas jego nieobecności, szczególnie w tak trudnej sytuacji, przez osobę zatrudnioną na stanowisku księgowej, i czy nie należałoby podjąć działań mających na celu poprawę organizacji zarządzania, w tym rozważyć wprowadzenia bardziej stabilnych i formalnych struktur zarządzania?
7. Czy ministerstwo planuje przeprowadzić audyt finansowy muzeum, aby sprawdzić, czy środki publiczne są wykorzystywane zgodnie z zasadami gospodarności i celowości? Czy istnieją rezerwy budżetowe lub dodatkowe środki, które mogłyby zostać przeznaczone na wsparcie działań muzeum, w tym na inwestycje w nową siedzibę?
8. W jakim stopniu zaawansowane są prace związane z budową nowej siedziby muzeum oraz działką, która została przekazana instytucji we wsi Dzierżązna? Czy przygotowania do tej inwestycji przebiegają zgodnie z planem? Jakie środki finansowe na ten cel przewidziano w budżecie na przyszły rok?
9. Czy ministerstwo analizowało, w jaki sposób Muzeum Dzieci Polskich realizuje swoją misję edukacyjną, zwłaszcza wobec dzieci i młodzieży? Czy opracowano programy edukacyjne skierowane do szkół, które mogłyby przyczynić się do popularyzacji wiedzy o obozie dziecięcym?
10. Jakie działania podjęło ministerstwo, aby muzeum mogło nawiązać lepszą współpracę z innymi instytucjami kulturalnymi, zarówno w Polsce, jak i za granicą? Czy planowane są inicjatywy promujące muzeum na arenie międzynarodowej?
11. Czy ministerstwo przewiduje wsparcie muzeum w opracowaniu spójnej polityki informacyjnej i wizerunkowej, aby przeciwdziałać rozbieżnościom w przedstawianiu historii obozu, które wywołują kontrowersje w środowisku naukowym i wśród pracowników instytucji?

Z poważaniem

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP