Interpelacja w sprawie konserwacji rowów melioracyjnych, przepustów i innych urządzeń odprowadzających wodę z nieruchomości prywatnych

Szanowna Pani Minister!

Brak systematycznej konserwacji rowów melioracyjnych, przydrożnych oraz przepustów, szczególnie w czasie obfitych opadów deszczu, prowadzi do lokalnych podtopień i zalewania posesji. Zarośnięte i zamulone rowy nie spełniają swojej funkcji odprowadzania nadmiaru wód, przez co powstają zastoje wodne podtapiające przyległe grunty i drogi. Problemem jest również celowe niszczenie, zasypywanie oraz zaśmiecanie tych urządzeń. W teorii prace konserwacyjne powinny być prowadzone co roku w okresie jesieni oraz wiosną, w celu umożliwienia odpływu wód opadowych i roztopowych, a latem w zakresie wykaszania roślinności porastającej koryta urządzeń.

Zgodnie z artykułem 205 ustawy Prawo wodne, obowiązek utrzymania urządzeń melioracyjnych spoczywa na właścicielu gruntu, ponieważ korzystanie z wód nie może negatywnie wpływać na stosunki wodne w zlewni ani zagrażać przyległym gruntom. Warto podkreślić, że powyższa sytuacja nie musi być jedynym powodem kontroli ze strony PGW WP. Wystąpienie negatywnego wpływu na stan ekologiczny wód, wynikającego z braku utrzymania urządzeń, również może być podstawą do przeprowadzenia takich czynności.

Pewne nieporozumienia może budzić zapis art. 203 ustawy Prawo wodne („Programowanie, planowanie i nadzorowanie wykonywania urządzeń melioracji wodnych (…) należy do Wód Polskich”). Zapis ten odnosi się jednak do przypadków, w których urządzenia melioracyjne są współfinansowane przez Skarb Państwa. Ustawa teoretycznie umożliwia właścicielom gruntów rolnych składanie wniosków do PGW Wód Polskich o dofinansowanie inwestycji związanych z wykonaniem urządzeń melioracyjnych. Wynika to z art. 199 ust. 2 ustawy i ma dalsze konsekwencje w art. 203, 205 oraz 206. Zgodnie z art. 188 ust. 2 ustawy Prawo wodne, w kosztach utrzymania rowów melioracyjnych uczestniczą osoby, które odnoszą korzyści z ich użytkowania. Oznacza to, że każdy rolnik, właściciel działki, na której znajduje się rów melioracyjny, czerpie korzyści z jego funkcjonowania. Zgodnie z art. 335 ust. 1 ustawy Prawo wodne, kontrole stanu urządzeń wodnych przeprowadzają wyznaczeni pracownicy PGW WP, którzy są uprawnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego (art. 336 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo wodne). Zaniedbanie przez właściciela nieruchomości obowiązku utrzymania rowów w należytym stanie, jak również utrudnianie przepływu wody w rowie, jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24.08.2001 r. Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. z 2019 r. poz. 1120).

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy planowane są kontrole rowów melioracyjnych i urządzeń wodnych na terenach prywatnych, mające na celu zweryfikowanie ich stanu technicznego? Ile takich kontroli przeprowadziło PGW WP w ostatnich dwóch latach i ile nałożono kar?
2. Jakie środki w skali rocznej są przewidziane przez PGW Wody Polskie lub inne instytucje w celu wsparcia właścicieli gruntów w zakresie konserwacji rowów melioracyjnych i innych urządzeń wodnych?
3. Czy są dostępne programy dofinansowania na naprawę, odtworzenie lub budowę nowych urządzeń melioracyjnych, z których mogliby skorzystać mieszkańcy miast i gmin, a jeśli tak, to jakie warunki muszą spełniać właściciele gruntów, aby uzyskać taką pomoc?
4. Jakie kroki są podejmowane w celu edukowania właścicieli gruntów o ich obowiązkach związanych z utrzymaniem urządzeń melioracyjnych oraz zagrożeniach wynikających z ich zaniedbania?
5. Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec rozszerzenia kompetencji w zakresie kontroli (np. dla straży gminnych i miejskich) stanu cieków wodnych, urządzeń melioracyjnych i rowów będących na terenach prywatnych wraz z możliwością nakładania kar grzywny?
6. Jak ministerstwo odnosi się do sytuacji, w której w przypadku bezskutecznego wzywania właściciela nieruchomości do udrożnienia rowów, urządzeń melioracyjnych lub innych elementów ułatwiających przepływ wody przez nieruchomość gmina ma możliwość dokonywania tego typu czynności na własny koszt, a następnie wnosi o pokrycie poniesionych kosztów u właściciela?
7. Jak PGW WP realizują wnioski jednostek samorządu terytorialnego o czyszczenie koryt rzek, potoków i cieków wodnych wskazywanych jako zarośnięte, zagrażające bezpieczeństwu i utrudniające swobodny przepływ wody?

Z wyrazami szacunku

Marek Krząkała
Poseł na Sejm RP