Interpelacja w sprawie konieczności nowelizacji ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych

Warszawa, 17.09.2024 r.

Szanowna Pani Minister,

przyjęta w poprzedniej kadencji Sejmu ustawa o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych w założeniu ma umożliwić zlikwidowanie zagrożeń związanych z kilkoma największymi składowiskami niebezpiecznych odpadów poprzemysłowych w Polsce.

Ich lista jest wymieniona w załączniku do ustawy. Oczywiście jest to katalog otwarty, gdyż nie można wykluczyć, że zostaną wskazane kolejne miejsca, które z pomocą przepisów tej ustawy powinny zostać oczyszczone.

W założeniu likwidacją/zabezpieczeniem odpadów ma się zajmować samorząd miejski, który na ten cel ma otrzymać środki zewnętrzne. Na przykładzie Tarnowskich Gór i trwającego od lat procesu likwidacji wysypisk po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry widać już, że ustawa wymaga poprawienia.

Już w trakcie uchwalania ustawy w poprzedniej kadencji wskazywano na jej niedoskonałości. Senat przyjął poprawki idące w kierunku wniosków składanych przez samorządy miast, w których istnieje ten problem, jednak poprawki te zostały odrzucone przez Sejm.

W związku z powyższym proszę Panią Minister o odpowiedź na następujące pytania:

1. Władze Tarnowskich Gór wskazują, że przy realizacji tego zadania, w myśl obecnych przepisów, nie będzie możliwe rozliczenie przez miasto podatku VAT od wykonanych prac ze środków zewnętrznych, pozyskanych na realizację tego zadania, a więc VAT musiałby być zapłacony ze środków gminnych. Jeżeli taki jest stan faktyczny, uniemożliwi to wykonywanie tego zadania. W przypadku Tarnowskich Gór byłaby to kwota kilkudziesięciu milionów złotych, natomiast w przypadku innych miejsc, gdzie jeszcze są szacowane koszty, kwota byłaby znacznie wyższa (minimum kilkaset milionów) i żaden samorząd nie dałby rady zrealizować tego zadania.

2. Ponadto burmistrz Tarnowskich Gór wskazuje, że przy realizacji zadania pojawią się dodatkowe koszty, także niemożliwe do rozliczenia ze środków zewnętrznych. Po zakończeniu procesu zabezpieczenia odpadów po Zakładach Chemicznych Tarnowskie Góry w bezpiecznym sarkofagu, przez jakiś czas będzie musiała funkcjonować oczyszczalnia ścieków oczyszczająca wody opadowe spływające z tego sarkofagu. Obecna oczyszczalnia wymaga remontu, także koszt jej eksploatacji w przyszłości będzie musiał być przez kogoś ponoszony.

Proszę o odpowiedź:

Czy ministerstwo podziela opinię miasta, że te koszty w obecnym stanie prawnym nie mogłyby być finansowane ze środków zewnętrznych?

W związku z powyższym proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do głosów samorządu wskazujących na konieczność znowelizowania ustawy o wielkoobszarowych terenach zdegradowanych i odpowiedź:

Czy ministerstwo planuje taką inicjatywę?

Z wyrazami szacunku

Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP