Interpelacja w sprawie opinii prawnych na temat zmian w Telewizji Polskiej, Polskim Radiu i Polskiej Agencji Prasowej

Szanowny Panie Premierze,

w dniu 27 grudnia br. na konferencji prasowej zorganizowanej w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów wypowiedział Pan słowa na temat ostatnich zmian w mediach publicznych: „My dysponujemy opiniami najwybitniejszych prawników, którzy nie mają żadnych wątpliwości, że działania ministra Sienkiewicza są zgodne z prawem i interesem publicznym. Mówię o prawnikach, którzy nie dostają za to pieniędzy i nie ryzykowaliby swojej reputacji, gdyby nie byli przekonani, że nasze działania są i pożądane, i zgodne z prawem”.

Tymczasem działania ministra Sienkiewicza budzą ogromne zaniepokojenie społeczne i są szeroko krytykowane przez społeczność prawników. Wskazuje się na niewłaściwe powołanie się na podstawę prawną wymienioną w komunikacie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 grudnia 2023 roku, w którym powołano się na przepisy Kodeksu spółek handlowych i na tej podstawie odwołano 19 grudnia 2023 r. dotychczasowych prezesów zarządów Telewizji Polskiej SA, Polskiego Radia SA i Polskiej Agencji Prasowej SA oraz ich dotychczasowe rady nadzorcze. Następnie minister podjął działania mające na celu dokonanie wyboru nowych rad nadzorczych ww. spółek, które następnie powołały nowe składy zarządów. Tymczasem pominięto fakt, że kwestia powoływania i odwoływania składów osobowych organów mediów publicznych uregulowana jest obecnie w ustawie o radiofonii i telewizji (art. 27 ust. 3 wspomnianej ustawy) oraz ustawie o Polskiej Agencji Prasowej (art. 8 ust. 2 wspomnianej ustawy). Zgodnie z brzmieniem obu wskazanych przepisów do powoływania zarządów i rad nadzorczych spółek publicznej radiofonii i telewizji oraz Polskiej Agencji Prasowej wymagane jest stosowanie ustawy o Radzie Mediów Narodowych (art. 27 ust. 3 ustawy o radiofonii i telewizji: „Członków zarządu, w tym prezesa zarządu, powołuje i odwołuje Rada Mediów Narodowych”; art. 8 ust. 2 ustawy o Polskiej Agencji Prasowej: „Członków Zarządu, w tym Prezesa Zarządu, powołuje i odwołuje Rada Mediów Narodowych”).

Minister kultury i dziedzictwa narodowego nie mógł więc zastąpić rady, ponieważ to ona – w myśl konstytucji – ma stać na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji. Powołanie się na przepisy Kodeksu spółek handlowego stanowiącego w tym przypadku lex generalis względem wyżej wymienionych przepisów stanowiących lex specialis spotkało się z powszechną krytyką.

Jako akt prawny mający stanowić podstawę działań ministra wskazana była również uchwała Sejmu RP z dnia 19 grudnia 2023 r. Tymczasem, zgodnie z art. 87 Konstytucji RP: „Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego”.

Wskazane typy aktów stanowią zamknięty system źródeł prawa, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 28 czerwca 2000 r. (sygn. akt.: K 25/99). Zgodnie z tym źródłem prawa powszechnie obowiązującego, a więc mającego moc wiązać wszystkie podmioty w państwie, mogącego również kształtować sytuację prawną obywateli i podmiotów podobnych, nie jest uchwała Sejmu, będąca jedynie aktem wewnętrznym o ograniczonym zakresie obowiązywania, rozciągającym się jedynie na jednostki organizacyjne podległe organowi ją wydającemu.

W trosce o szacunek dla prawa oraz przez wzgląd na doniosłe znaczenie mediów narodowych uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jacy wybitni prawnicy sporządzili opinie, które są podstawą Państwa działania?

2. Jaka dokładnie jest ich treść?

Z poważaniem

Marcin Romanowski