Interpelacja w sprawie zasad naliczania subwencji ekologicznej dla gmin

Wielce Szanowny Panie Ministrze,

w przyjętym przez Radę Ministrów projekcie ustawy o dochodach jst przewidziano subwencję ekologiczną, która ma charakter subwencji wyrównawczej i w swoim założeniu ma sprawiedliwie kompensować utracone dochody gmin, ze względu na ograniczenia w gospodarowaniu na terenach prawnie chronionych.

W art. 29 ust. 5 wprowadzono odpowiednie wagi dla obszarów chronionych, ustalając wagi wyższe dla obszarów o wyższym reżimie publicznoprawnym i większej liczbie zakazów wprowadzonych na danym obszarze ochrony na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. – Prawo o ochronie przyrody.

Analizując wartość ustalonych wag w art. 29 ust. 5 ustawy, wydaje się, że nie wzięto pod uwagę specyfiki niektórych gmin oraz specyfiki niektórych parków krajobrazowych, które wprowadziły na swoich obszarach zakazy zbliżone do tych, jakie obowiązują w parkach narodowych czy rezerwatach. To powoduje, że gminy, na których obszarze te parki funkcjonują, zostały daleko dalej ograniczone w swoim rozwoju niż te, gdzie liczba zakazów jest niewielka. Jeżeli w parku krajobrazowym wprowadza się aż 11 zakazów, to jest oczywiste, że ograniczenie w rozwoju takiej gminy jest daleko większe niż tam gdzie liczba zakazów wynosi tylko 5. Tymczasem projekt ustawy przewiduje tylko dwie wagi dla parków krajobrazowych. Dla 5 zakazów waga wynosi 0,3, a dla 1 zakazu waga wynosi 0,1. Projekt nie przewiduje natomiast wyższej wagi dla parków krajobrazowych, gdzie liczba zakazów jest podobna jak w parku narodowym czy rezerwacie, a liczba tych zakazów wynosi aż jedenaście.

Tak ustalona gradacja obszarów chronionych i przypisana im wartość wag zupełnie nie uwzględnia rzeczywistego statusu obszarów chronionych i wprowadzonego stopnia ochrony przez ustalenie wagi reżimu publicznoprawnego na obszarach chronionych, określonych w art. 17 ust. 1 pkt 1 i 4–9 lub art. 24 ust. 1 pkt 2 i 4–9 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. 2023 poz. 1336, 1688 i 1890), a wprowadzonych aktami prawa miejscowego.

Analizując sytuację w Popradzkim Parku Krajobrazowym dostrzegam, że wprowadzono tam aż 11 zakazów, które powodują, że gminy posiadające na swoim obszarze park krajobrazowy w ogóle nie mogą się rozwijać. Pokreślić należy, że Popradzki Park Krajobrazowy obejmuje prawie całe obszary gmin Łabowa, Krynica-Zdrój, Muszyna, Piwniczna. Jeżeli aż na 98% obszaru gminy wprowadzi się 11 zakazów, to działalność gospodarcza na takim obszarze jest niemożliwa.

A zatem nie można dla takich obszarów ustalić tak niskiej wagi przeliczeniowej, jak dla obszaru, który jest poddany daleko mniejszym ograniczeniom rozwoju (pięć zakazów).

Zwracam uwagę, że konsekwencje wprowadzonych zakazów ponoszą wszyscy mieszkańcy obszarów chronionych i przedsiębiorcy, natomiast korzyści z ustanowienia obszarów chronionych czerpie społeczeństwo całego kraju.

Zadaniem subwencji ekologicznej było zrekompensowanie finansowe ograniczeń w rozwoju gmin na obszarach chronionych i wprowadzenie zachęty dla tworzenia obszarów chronionych. Subwencja ma mieć charakter subwencji wyrównawczej i sprawiedliwie kompensować utracone dochody gmin ze względu na ograniczenia w gospodarowaniu na terenach prawnie chronionych. Tymczasem w projekcie pominięto tę kategorię gmin, gdzie w parkach krajobrazowych wprowadzono bardzo daleko idący reżim prawny, całkowicie ograniczający rozwój takich gmin. Jeżeli cały obszar gminy zostaje objęty obszarem chronionym i wprowadza się na nim podobną liczbę zakazów (11) jaka ma miejsce w parku narodowym, to waga dla naliczania subwencji powinna być dwukrotnie wyższa niż dla tych obszarów, gdzie wprowadzono tylko pięć zakazów.

A zatem zwracam się z pytaniem do Pana Ministra, czy temat ten jest znany Panu Ministrowi i czy podnoszone są argumenty za wprowadzeniem jeszcze jednej wagi dla subwencji ekologicznej dla tej kategorii parków krajobrazowych, gdzie ustanowiono dużą liczbę zakazów i podwyższony reżim publicznoprawny?

Z wyrazami szacunku