Interpelacja w sprawie wsparcia rewitalizacji obszaru Pustyni Błędowskiej zlokalizowanego na terenie Małopolski i Śląska

Pustynia Błędowska zwana "polską Saharą" to jedna z ciekawszych atrakcji turystycznych południa Polski. Nie należy jednak zapominać, że jedna z jej części cały czas wykorzystywana jest przez polskie wojsko do ćwiczeń, m.in. przez skoczków spadochronowych, wcześniej nawet jako poligon. Pustynia łączy więc środowisko naturalne, turystykę i kwestie wojskowe.

Warto zaznaczyć, że pochodzenie tego unikatowego krajobrazu nie jest naturalne, powstało w wyniku działalności człowieka. Aby wypełnić zapotrzebowanie na drewno, przeznaczane na opał do hut i na obudowę sztolni w olkuskich kopalniach (już bowiem od XIII wieku miasto Olkusz rozwijało się jako główny ośrodek górniczo-hutniczy), wycinano tu na masową skalę tutejsze lasy. Wytrzebienie lasów spowodowało niszczenie cienkich warstw ubogiej gleby i odsłonięcie luźnych piasków, które nagromadziły się tutaj dwa miliony lat temu. Dziś największa w Europie pustynia ma długość ok. 10 kilometrów i szerokość 4 km.

Także lokalne samorządy dostrzegają potencjał tego miejsca. W ostatnich latach staraniem samorządu gminy Klucze (powiat olkuski) przy wsparciu samorządu Małopolski przeznaczono znaczne środki na uatrakcyjnienie tego obszaru: powstała tu m.in. róża wiatrów, zbudowano nową drogę, powstał punkt widokowy, a nawet zbudowano ścieżki rowerowe. Dzięki temu pustynia staje się coraz bardziej atrakcyjna i przyciąga turystów z kraju i zagranicy.

Pustynia - aby zachować jej obecny kształt - wymaga stałych nakładów finansowych, przygotowania nowej infrastruktury itp. Gmina Klucze zamierza m.in. przenieść w to miejsce szyb górniczy z położonej nieopodal byłej kopalni rud cynku i ołowiu. Dzięki temu powstałaby tu atrakcja (wieża widokowa) nawiązująca do górniczych tradycji ziemi olkuskiej, dostępna dla osób z niepełnosprawnościami i pokazująca piękno okolicznej przyrody. Podobne działania podejmowały także samorządy położone na terenie województwa śląskiego. Pustynia jest miejscem wielu wydarzeń kulturalnych: corocznie we wrześniu odbywa się tu m.in. Juromania.

Obszar Pustyni Błędowskiej był objęty programem ochrony Life+, którego realizacja trwała do 2014 roku. Celem projektu było osiągnięcie właściwego stanu ochrony największego w Polsce kompleksu dwóch napiaskowych siedlisk przyrodniczych: ciepłolubnych muraw i wydm śródlądowych. W 2013 roku pustynia została zamknięta dla zwiedzających z uwagi na prowadzone działania mające odnowić jej piaszczyste tereny. Po 10 latach należy ocenić, że projekty te były niezwykle udane, jednak miejsce to wymaga dalszych nakładów.

Zwracam się z prośbą do kierownictwa resortu o zaproponowanie jeszcze w budżecie na rok 2025 utworzenia specjalnego programu wieloletniego finansowanego ze środków budżetu państwa. Zachowanie unikalnego krajobrazu Pustyni Błędowskiej leży bowiem nie tylko w interesie lokalnego samorządu, ale i państwa.

Ponadto warto, aby resort obrony narodowej wsparł samorząd gminy Klucze i powiatu olkuskiego w kwestiach dotyczących modernizacji dróg lokalnych - kluczowych dla obronności państwa. Drogi prowadzące w kierunku Klucz i Chechła są bowiem niezwykle często wykorzystywane przez samochody ciężarowe należące do polskiego wojska. Na części wojskowej pustyni odbywają się niezwykle często ćwiczenia i zrzuty spadochroniarzy, a istniejąca infrastruktura jest regularnie niszczona przez ciężki sprzęt.

Proszę więc Państwa Ministrów o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Czy kierownictwo resortu klimatu i środowiska widzi możliwość i zainicjuje powstanie specjalnego programu wieloletniego finansowanego z budżetu państwa, który przeznaczony będzie na utrzymanie Pustyni Błędowskiej i zachowanie jej pustynnego charakteru? Kiedy można spodziewać się pierwszych działań resortu w tej sprawie? Czy możliwe jest spotkanie przedstawicieli gmin, gdzie zlokalizowana jest pustynia, z kierownictwem resortu celem omówienia wsparcia finansowego?

2. Czy kierownictwo resortu obrony narodowej przeznaczy w 2025 r. środki na pomoc w utrzymaniu infrastruktury drogowej na terenie gminy Klucze, która jest często eksploatowana przez ciężkie samochody wojskowe (odwożące m.in. skoczków spadochronowych z ćwiczeń i transportujące sprzęt wojskowy)?