Interpelacja w sprawie wykluczenia transportowego w Polsce oraz działań mających na celu poprawę dostępu do transportu publicznego

Warszawa, 11.09.2024 r.

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w sprawie wykluczenia transportowego, które dotyka wielu obywateli Polski, szczególnie mieszkańców mniejszych miejscowości, osób starszych, dzieci, młodzieży oraz osób z niepełnosprawnościami. Wykluczenie transportowe znacząco ogranicza ich możliwość uczestnictwa w życiu społecznym, dostępu do edukacji, kultury, usług publicznych oraz ogranicza mobilność zawodową i społeczną.

Sytuacja związana z wykluczeniem transportowym w Polsce pogłębia się, co obrazuje fakt, że około 10 tysięcy miejscowości nie ma żadnego dostępu do transportu publicznego. W latach 2016-2020 długość krajowych linii komunikacji autobusowej zmniejszyła się o jedną trzecią, co znacząco wpłynęło na możliwość poruszania się mieszkańców tych obszarów. Prywatni przewoźnicy nie wypełnili powstałej luki, operując jedynie tam, gdzie istnieje uzasadnienie ekonomiczne, co jeszcze bardziej pogłębia nierówności w dostępie do transportu.

Problem ten jest szczególnie palący na terenach wiejskich i w małych miejscowościach, gdzie aż 87% mieszkańców wskazuje na potrzebę zwiększenia liczby połączeń. Badania pokazują, że jedynie inwestycje w transport publiczny mogą realnie zmienić sytuację, co z kolei może przyczynić się do poprawy jakości życia obywateli oraz zmniejszenia wykluczenia transportowego.

Fundusz Rozwoju Przewozów Autobusowych, który został powołany w 2019 r., nie miał jasno określonego celu do osiągnięcia np. docelowej liczby połączeń ani siatki transportowej. Fundusz nie odpowiada na potrzeby transportowe mieszkańców np. poprzez połączenia weekendowe – w tym czasie potrzeby transportowe nie przestają przecież istnieć, zmienia się tylko ich specyfika. Fundusz sprawił, że samorządy musiały walczyć ze sobą o pieniądze i to spowodowało liczne nadużycia bowiem lekka modyfikacja istniejącej już linii np. poprzez nieznaczne wydłużenie lub dodanie przystanku – pozwala uznać ją za nowe połączenie i uzyskać na nią dofinansowanie.

Fundusz więc nie spełnia swojej funkcji, bowiem bez konkretnych celów do zrealizowania np. poprzez wyznaczenie minimalnej częstotliwości połączeń będzie tylko workiem pieniędzy do wykorzystania.

W odpowiedzi na te wyzwania, niektóre miasta, takie jak Warszawa, Toruń czy Bydgoszcz, zdecydowały się na opracowanie Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej, które mają na celu rozwój transportu publicznego i zrównoważoną mobilność. Te działania mogą być przykładem dla innych ośrodków miejskich i wiejskich, które borykają się z problemem wykluczenia transportowego.

Mając na uwadze powyższe, zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

• Jakie działania podejmuje Ministerstwo Infrastruktury w celu zwalczania wykluczenia transportowego w Polsce? Czy planowane są konkretne inwestycje mające na celu zwiększenie dostępności transportu publicznego, szczególnie w mniejszych miejscowościach i na terenach wiejskich?
• Czy ministerstwo przewiduje wsparcie dla miast i gmin, które podejmują działania na rzecz opracowania i wdrażania Planów Zrównoważonej Mobilności Miejskiej, mających na celu zwiększenie dostępności transportu publicznego oraz zrównoważonego rozwoju transportu?
• Czy przeprowadza się analizę skuteczności Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych, który z założenia ma pomagać gminom rozwijać transport zbiorowy?

Z wyrazami szacunku

Tomasz Głogowski
Poseł na Sejm RP