Interpelacja w sprawie funkcjonowania pieczy zastępczej

Szanowna Pani Minister,

z prośbą o interwencję zwrócili się do nas: Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Pile oraz Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Pile w celu rozważenia zmian w przepisach dotyczących zagadnień związanych z funkcjonowaniem pieczy zastępczej.

Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Pile proponuje wprowadzenie przepisów, które zobowiązywałyby sądy do nakładania na rodziców, których dzieci zostały umieszczone w pieczy zastępczej z powodu uzależnienia rodzica od alkoholu, środków odurzających lub stosowania przemocy, obowiązku podjęcia leczenia odwykowego. Dodatkowo rodzice ci mieliby być zobowiązani do udziału w programach korekcyjno-edukacyjnych oraz do ścisłej współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej. Celem takiego rozwiązania jest zwiększenie szans na poprawę sytuacji rodzinnej i umożliwienie powrotu dziecka do domu rodzinnego. Ze swojej strony podkreślamy konieczność wprowadzenia bardziej restrykcyjnych środków wobec rodziców, którzy narażają swoje dzieci na konieczność umieszczenia ich w pieczy zastępczej.

Ponadto Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w Pile zasygnalizował trudności, jakie napotyka pracownik socjalny, podejmując czynności związane z zabezpieczeniem dziecka w związku z przemocą domową – umieszczając dziecko u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, dającej gwarancję zapewnienia dziecku bezpieczeństwa i należytej opieki, w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka lub instytucjonalnej pieczy zastępczej.

Pierwszą trudnością jest brak miejsc w różnych formach pieczy zastępczej, w których można by umieścić dziecko w trybie interwencyjnym. Brak chętnych rodzin do pełnienia funkcji rodziny zastępczej, w tym w formie pogotowia rodzinnego, a tym samym deficyt wolnych miejsc, długi okres przebywania dzieci w rodzinach zastępczych (pomimo tego, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej w określonych okolicznościach wskazują na możliwość uregulowania przez sąd sytuacji prawnej dziecka już po 18 miesiącach pobytu dziecka w pieczy zastępczej) powodują często sytuację przedłużającej się do wielu godzin interwencji czy wręcz brak możliwości zapewnienia dziecku ochrony.

Drugim problemem jest kwestia braku współpracy ze strony przedstawicieli zawodów medycznych, wskazanych w ustawie o przeciwdziałaniu przemocy domowej, z pracownikiem socjalnym podejmującym interwencję. Ustawa o przeciwdziałaniu przemocy domowej w sposób jednoznaczny stanowi, że pracownik socjalny podejmuje decyzję o zabezpieczeniu dziecka wspólnie z funkcjonariuszem Policji, a także z lekarzem, ratownikiem medycznym lub pielęgniarką. Przepisy nie wskazują jednak, który lekarz, ratownik medyczny czy pielęgniarka jest zobligowany do współpracy z pracownikiem socjalnym. W związku z brakiem precyzyjnych uregulowań prawnych w tym zakresie interweniujący pracownik socjalny nierzadko spotyka się z odmową uczestnictwa w interwencji ze strony przedstawicieli ochrony zdrowia.

W związku z powyższym kierujemy do Pani Minister następujące pytania:

1. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie nowelizacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej przez wprowadzenie przepisów, które zobowiązywałyby sądy do nakładania na rodziców, których dzieci zostały umieszczone w pieczy zastępczej z powodu uzależnienia rodzica od alkoholu, środków odurzających lub stosowania przemocy, obowiązku podjęcia leczenia odwykowego?
2. Jakie kroki przewiduje ministerstwo rodziny, aby zapobiegać trudnościom związanym z deficytem miejsc w różnych formach pieczy zastępczej, w których można by umieścić dziecko w trybie interwencyjnym?
3. Czy ministerstwo rozważa przygotowanie nowelizacji przepisów ustawy o przeciwdziałaniu przemocy domowej w zakresie doprecyzowania stron odpowiedzialnych za decyzję o zabezpieczeniu dziecka w trybie interwencyjnym?