Interpelacja w sprawie odzyskania bezcennych dokumentów archiwalnych stanowiących straty wojenne z okresu II wojny światowej

W 2022 r. p. Waldemar Kurkowski, wójt gminy Gruta w woj. kujawsko-pomorskim, a za nim również p. Wojciech Labuda, pełnomocnik prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci, informowali ministra kultury i dziedzictwa narodowego o tym, że w niemieckim Tajnym Archiwum Państwowym Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego (niem. Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz) z siedzibą w Berlinie znajduje się oryginał traktatu pokojowego zawartego nad jeziorem Mełno (gmina Gruta, woj. kujawsko-pomorskie) 27 września 1422 r. pomiędzy Królestwem Polski, Wielkim Księstwem Litewskim a Zakonem Krzyżackim. Traktat ten kończył kilkunastoletni okres wojen pomiędzy przymierzem polsko-litewskim a zakonem i przyznawał szereg zdobyczy terytorialnych Litwie i Koronie, ustanawiając trwałe granice między nimi a Prusami Wschodnimi na kolejnych ok. 500 lat. Dokument pokoju stanowi więc jedno z ważniejszych świadectw dziejów Polski epoki średniowiecza. Do 1941 r. był on przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, stanowiąc jeden z elementów działu „Prussiae“ Archiwum Koronnego. Na początku 1941 r. zbiór ten został zrabowany przez Niemców i przekazany do niemieckiego Archiwum Państwowego w Królewcu Tajnego Archiwum Państwowego Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego. Mimo dowodów rabunku (rewersy po tych dokumentach z datą i podpisem pracownika archiwum) wciąż 74 dokumenty z tego zbioru, stanowiące straty wojenne, nie wróciły do Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie i 73 z nich (1 zaginął) pozostają w Tajnym Archiwum Państwowym Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego w Berlinie. Inwentarze tego archiwum wraz ze skanami dokumentów, przyporządkowane do „szuflady dokumentów warszawskich“ („Warchauer Urkunden Schieblade“), są dostępne w Internecie. Na skanach doskonale widoczne są przedwojenne pieczęci i sygnatury Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy i jakie konkretne działania podjęło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w związku z informacją p. Waldemara Kurkowskiego, wójta gminy Gruta, oraz p. Wojciecha Labudy, pełnomocnika prezesa Rady Ministrów do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci, z 2022 r., iż stanowiący polską stratę wojenną dokument pokoju mełneńskiego z 1422 r. znajduje się w niemieckim Tajnym Archiwum Państwowym Fundacji Pruskiego Dziedzictwa Kulturowego z siedzibą w Berlinie?

2. Czy i jakie konkretne działania podjęło dotychczas Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i jakie zamierza podjąć w celu odzyskania z Niemiec zbioru 73 dokumentów działu „Prussiae“ Archiwum Koronnego Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie?

3. Czy Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego ma informacje o innych stanowiących polskie straty wojenne zbiorach dokumentów archiwalnych przechowywanych w niemieckich archiwach państwowych? Jakie dokładnie są to zbiory? Jakie konkretne działania podjęło Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego i jakie zamierza podjąć w celu ich odzyskania?