Interpelacja w sprawie negatywnych konsekwencji dla pracodawców związanych z przyznaniem krwiodawcom dwóch dni wolnych od pracy

Pani Minister,

ustawa z dnia 9 marca 2023 r. o Krajowej Sieci Onkologicznej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1208), wprowadziła w treści normy art. 42 istotną zmianę art. 9 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi. Zgodnie bowiem z nowymi przepisami, honorowym dawcom krwi przysługują dwa dni wolne za każdą donację – jeden w dniu oddania krwi, a drugi w dniu kolejnym. Nie ulega wątpliwości, że celem tych regulacji jest wsparcie niezwykle istotnej społecznie inicjatywy, jaką jest krwiodawstwo. Należy jednak zwrócić uwagę na kilka kwestii, które wymagają rozwinięcia.

Pracodawcy zgłaszają, że niektórzy pracownicy nadużywają uprawnień przysługujących im z tytułu oddania krwi na mocy ustawy - dwóch dni wolnych, organizując w ten sposób tzw. „długi weekend”, co ma miejsce nawet kilkukrotnie w ciągu roku. Niekiedy dochodzi również do sytuacji, w których krew postanawia oddać jednocześnie kilku pracowników danego zespołu (np. bezpośrednio przed lub po dniach ustawowo wolnych od pracy lub podczas wakacji). Co więcej, zdarza się także, że pracownicy opuszczają miejsce pracy bez wcześniejszego uprzedzenia pracodawcy, a zaświadczenia o oddaniu krwi dostarczają dopiero po powrocie. Takie działania znacząco dezorganizują funkcjonowanie przedsiębiorstw, które często muszą zmagać się z problemami związanymi z brakami personalnymi. Powyższe skutkuje koniecznością reorganizacji zadań, a niejednokrotnie prowadzi również do poważnych strat finansowych. Skumulowany efekt takich nieobecności może nie tylko obniżyć efektywność pracy, ale przede wszystkim zmusić pracodawców do ponoszenia dodatkowych kosztów związanych z zatrudnianiem pracowników w zastępstwie lub wypłatą nadgodzin pozostałym członkom zespołu.

Istotnym jest fakt, iż obecnie nadwyżki osocza są przekazywane za odpowiednią opłatą zagranicznym koncernom, co generuje znaczące przychody dla regionalnych centrów krwiodawstwa i krwiolecznictwa. W 2022 roku przychody z tego tytułu kształtowały się na poziomie ok. 220 milionów złotych, o czym poinformował wiceminister zdrowia Waldemar Kraska w odpowiedzi na interpelację poselską Pani Joanny Muchy oraz grupy posłów Polska 2050 Szymona Hołowni.

Nie tracąc z pola widzenia powyższego stanu rzeczy, w ocenie interpelującego zasadnym byłoby rozważenie możliwości wprowadzenia rekompensat finansowych lub ulg dla pracodawców. To niewątpliwie przyczyniłyby się do poprawy sytuacji pracodawców, tworząc tym samym korzystniejsze warunki w miejscach pracy.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. z 2024 r. poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. z 2022 r. poz. 990, z późn. zm.) proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo prowadzi ewidencję liczby dodatkowych dni wolnych, wykorzystywanych przez krwiodawców w ramach przedmiotowej kampanii?
2. Jaka jest skala kosztów ponoszonych przez pracodawców z tytułu dodatkowego dnia wolnego dla krwiodawców?
3. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie rekompensat pieniężnych, lub ulg dla pracodawców (np. związanych z mniejszą wartością składki zdrowotnej), którzy ponoszą ww. koszty?
4. Czy ministerstwo monitoruje wpływ przedmiotowych dwóch dni wolnych na sytuację przedsiębiorstw, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorstw, dla których powtarzające się absencje pracowników, mogą być szczególnie dotkliwe?
5. Czy ministerstwo planuje zmiany legislacyjne, które nakładałyby na pracowników obowiązek wcześniejszego informowania pracodawców o zamiarze oddania krwi?
6. Czy ministerstwo prowadzi prace nad zmianą przepisów, które umożliwiłyby pracodawcom sprzeciwienie się oddaniu krwi przez pracownika w określonym terminie, w przypadkach szczególnie uzasadnionych interesami przedsiębiorstwa?

Z poważaniem

Bartosz Romowicz