Interpelacja w sprawie podniesienia stawki stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym

Jak informują przedstawiciele środowiska naukowego, poważnie rozważany jest przez rząd scenariusz braku jakichkolwiek podwyżek i waloryzacji stypendiów doktoranckich oraz płac w szkolnictwie wyższym od 1 stycznia 2025 roku. Jest to bardzo niepokojący sygnał, szczególnie w kontekście galopujących kosztów życia, w tym czynszów (opłat eksploatacyjnych za mieszkanie) i kosztów energii elektrycznej, gazu, wody czy opłat za odpady wzrastających o 20-30 procent. W ślad za tym idzie podobnej skali podwyżka opłat za akademiki i wynajmowane mieszkania, a także za korzystanie z transportu publicznego. Od 1 września wejdą w życie znaczące podwyżki biletów trójmiejskiej kolejki SKM oraz pociągów Polregio, rzędu 20%. Wzrost kosztów życia jest dużo wyższy, niż oficjalny wskaźnik inflacji, ale nawet on ma wynieść 3-4% w skali roku. Brak waloryzacji stypendiów doktoranckich przynajmniej o wskaźnik inflacji oznaczałby realne zubożenie doktorantów i zaprzepaszczenie efektów, które udało się osiągnąć dzięki tegorocznej podwyżce, co skutkować będzie odpływem zdolnych ludzi ze szkolnictwa wyższego i rezygnacją z kończenia już rozpoczętych doktoratów.

Nadal nie jest zrozumiałe, dlaczego nie wprowadzono postulowanego już w 2021 roku mechanizmu automatycznej waloryzacji wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora np. o wskaźnik inflacji powiększony o wskaźnik przeciętnego realnego wzrostu płac lub o wskaźnik wzrostu dochodów budżetowych albo PKB. Tego typu mechanizm automatycznej waloryzacji funkcjonuje na przykład w przypadku wyliczeń emerytur. Podobnie powinno to funkcjonować również w przypadku stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym.

Będę wdzięczny za złożenie interpelacji - najlepiej dwóch oddzielnych, do Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Ministra Finansów i poruszenia w nich następujących kwestii:

1. Czy w związku z wysoką inflacją rzędu 3-4% i jeszcze wyższym wzrostem kosztów życia (wzrost cen energii, wody, cen wywozu śmieci, czynszów, komunikacji publicznej o 20-30%) zostanie podniesiona od 1 stycznia 2025 stawka stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym poprzez odpowiedni wzrost wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora? Jeśli tak, to o ile i kiedy zostaną podjęte prace nad zmianą stosownego rozporządzenia, jeśli nie, to dlaczego?
2. Czy w projekcie budżetu na przyszły rok uwzględniono wzrost subwencji i dotacji dla uczelni wyższych w wysokości pozwalającej na pokrycie postulowanych podwyżek stypendiów doktoranckich i płac oraz rosnących kosztów związanych ze wzrostem opłat za prąd, ogrzewanie, wodę, wywóz śmieci itp.? Jeśli tak, w jakiej wysokości jest ten wzrost i czy zapewnia odpowiednią rezerwę pozwalającą na dokonanie podwyżek bez konieczności ostrych cięć w innych wydatkach na uczelniach?
3. Mimo iż kalendarz budżetowy jest znany od lat i jest możliwość podejmowania decyzji z odpowiednim wyprzedzeniem, to ewentualne podwyżki w szkolnictwie wyższym, w tym podwyżki stypendiów doktoranckich, są dokonywane dopiero po fakcie, już w trakcie trwania kolejnego roku budżetowego z wyrównaniem od 1 stycznia. Z czego to wynika i czy nie można wprowadzić lepszych i bardziej zdyscyplinowanych zasad zarządzania czasem, tak by rozporządzenie o podwyżce minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora przygotować już we wrześniu, przejść całą procedurę konsultacji społecznych i międzyresortowych w okresie wrzesień-październik, a w listopadzie to rozporządzenie podpisać, z terminem wejścia w życie od 1 stycznia?