Interpelacja w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac nauczycieli akademickich

Przemyśl, dnia 3 września 2024 r.

Działając na podstawie ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora art. 14 ust. 1 pkt 7 z dnia 9 maja 1996 r. (Dz. U. 1996 Nr 73 poz. 350 z późn. zm.) oraz art. 191-193 regulaminu Sejmu (MP 2009 Nr 5 poz. 47) zwracam się do Pana Ministra z interpelacją poselską w sprawie: w sprawie podwyżek stypendiów doktoranckich i płac nauczycieli akademickich.

Nikogo nie trzeba przekonywać, że rozwój nauki stanowi podstawę rozwoju kraju. By był możliwy konieczne jest zapewnienie godnych warunków rozwoju kadrze akademickiej, a także młodym naukowcom już na starcie ich zawodowej kariery, w toku studiów doktoranckich. Postulowanym od 2021 r. przez środowisko naukowe rozwiązaniem byłoby wprowadzenie mechanizmu automatycznej waloryzacji wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora np. o wskaźnik inflacji powiększony o wskaźnik przeciętnego realnego wzrostu płac lub o wskaźnik wzrostu dochodów budżetowych albo PKB. Tego typu mechanizm automatycznej waloryzacji funkcjonuje w przypadku wyliczeń emerytur i doskonale się sprawdza. Powiązanie wyliczania pensji pozostałych wykładowców akademickich i doktorantów z wysokością pensji profesora sprawia, że powyższa zmiana zabezpieczałaby potrzeby całego środowiska naukowego. To niezwykle ważne, gdyż niwelowałoby to skutki ciągle rosnących kosztów życia, w tym czynszów (opłat eksploatacyjnych za mieszkanie) i kosztów energii elektrycznej, gazu, wody, śmieci wzrastających o 20-30 procent. W ślad za tym idzie podobnej skali podwyżka opłat za akademiki i wynajmowane mieszkania, a także za korzystanie z transportu publicznego. Brak waloryzacji stypendiów doktoranckich oraz pensji asystentów i nauczycieli akademickich przynajmniej o wskaźnik inflacji oznaczałby realne zubożenie doktorantów i odpływem wielu zdolnych ludzi ze szkolnictwa wyższego i rezygnacją z kończenia już rozpoczętych doktoratów.

W związku z powyższym uprzejmie wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy w związku z inflacją rzędu 3-4 proc. i jeszcze wyższym wzrostem kosztów życia (wzrost cen energii, wody, cen wywozu śmieci, czynszów, komunikacji publicznej o 20-30%) zostanie podniesiona od 1 stycznia 2025 r. stawka stypendiów doktoranckich i płac w szkolnictwie wyższym poprzez odpowiedni wzrost wskaźnika minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora? Jeśli tak, to o ile i kiedy zostaną podjęte prace nad zmianą stosownego rozporządzenia, jeśli nie, to dlaczego?

2. Czy w projekcie budżetu na przyszły rok uwzględniono wzrost subwencji i dotacji dla uczelni wyższych w wysokości pozwalającej na pokrycie postulowanych podwyżek stypendiów doktoranckich i płac oraz rosnących kosztów związanych ze wzrostem opłat za prąd, ogrzewanie, wodę, wywóz śmieci itp.? Jeśli tak, w jakiej wysokości jest ten wzrost i czy zapewnia odpowiednią rezerwę pozwalającą na dokonanie podwyżek bez konieczności ostrych cięć w innych wydatkach na uczelniach?

3. Mimo, iż kalendarz budżetowy jest znany od lat i jest możliwość podejmowania decyzji z odpowiednim wyprzedzeniem, od kilku lat powtarza się sytuacja, że ewentualne podwyżki w szkolnictwie wyższym, w tym podwyżki stypendiów doktoranckich, są dokonywane dopiero po fakcie, już w trakcie trwania kolejnego roku budżetowego z wyrównaniem od 1 stycznia. Z czego to wynika i czy nie można wprowadzić lepszych i bardziej zdyscyplinowanych zasad zarządzania czasem, tak by rozporządzenie o podwyżce minimalnego wynagrodzenia zasadniczego profesora przygotować już we wrześniu, przejść całą procedurę konsultacji społecznych i międzyresortowych w okresie wrzesień-październik, a w listopadzie to rozporządzenie podpisać, z terminem wejścia w życie od 1 stycznia?

Z poważaniem

Poseł na Sejm RP
Marek Rząsa