Interpelacja w sprawie przymusowego oskładkowania marynarzy

Szanowna Pani Minister,

projekt ustawy z dnia 6 sierpnia 2024 roku o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, autorstwa Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nakłada obowiązek odprowadzania składek ZUS przez marynarzy zamieszkujących Polskę, wykonujących pracę na podstawie umowy o świadczeniu pracy na morzu. Zakłada oskładkowanie marynarzy bez względu na stanowisko i dochody jednolitą stawką minimalną ZUS, obejmującą ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Autorzy projektu ustawy uzasadniają jej zasadność ratyfikowaniem przez Rzeczpospolitą Polską Konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie o pracy na morzu z dnia 23 lutego 2006 roku i dostosowaniem prawa polskiego do wymogów tej konwencji.

Jednak zdaniem marynarzy, to właśnie projekt ustawy z 6 sierpnia 2024 roku narusza zasady Konwencji MLC, ponieważ nie są przewidziane w nim żadne okresy przejściowe, a ustawa ma wejść w życie już od 1 stycznia 2025 roku. Ponadto trzeba wziąć pod uwagę, że oskładkowanie polskich marynarzy zmniejszy ich konkurencyjność na międzynarodowym rynku pracy i promować będzie nacje dalekowschodnie, które również są sygnatariuszami Konwencji MLC, ale nie wprowadziły obowiązkowych składek na ubezpieczenia społeczne.

Projekt może powodować inne negatywne konsekwencje takie jak rezygnacja z pracy na morzu większości szeregowych marynarzy, ponieważ nie będą oni opuszczać rodziny na długie miesiące, pracując nieraz po 12 i więcej godzin dziennie, 7 dni w tygodniu dla stosunkowo niewielkich pieniędzy. Co więcej, ze względu na poziom skomplikowania formularzy ZUS ZUA, większość marynarzy będzie zmuszona korzystać co miesiąc z usług księgowych bądź sugerowanych w uzasadnieniu projektu agencji załogowych, generując przy tym regularne i znaczące dodatkowe koszty.

Przy wielu negatywnych skutkach, jakie nieść za sobą będą proponowane zmiany, stosunkowo niewielkie wydają się korzyści. Wpływy do budżetu mogą okazać się znacznie mniejsze niż przewidziane, gdyż wielu marynarzy zdecyduje się na zmianę miejsca zamieszkania na inny kraj. Przymusowe oskładkowanie wywoła znaczący wzrost obciążeń biurokratycznych zarówno po stronie marynarzy, jak i urzędów, a ze względu na specyfikę pracy marynarzy – wyegzekwowanie tych obowiązków jest mało realne.

W związku z wątpliwościami co do zasadności proponowanych zmian i stanowczym sprzeciwie wielu marynarzy proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy rząd planuje przeprowadzić szersze konsultacje społeczne nad projektem ustawy? Dotychczas udział brała jedynie część związków zawodowych, a ich członkowie nie zostali w dostatecznym stopniu zaznajomieni z treścią oraz skutkami przez zarządy swoich związków. Ponadto, po stronie pracodawców konsultowany był z organizacjami niemającymi związku z morzem.

2. Dlaczego projekt zakłada przyspieszony tryb wprowadzania zmian, nie zapewniając żadnych okresów przejściowych? Dla osób w wieku przedemerytalnym opłacanie składek jest zupełnie bezcelowe, ponieważ nie będą oni i tak posiadali odpowiedniego stażu pracy. Oznacza to w praktyce zubożenie marynarzy na końcu ich ścieżki zawodowej.

3. Czy wejście w życie ustawy zostanie oddalone na termin późniejszy niż 1 stycznia 2025 roku?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP