Interpelacja w sprawie systemu kaucyjnego i przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania

Szanowna Pani Minister,

aktualnie prowadzone są prace legislacyjne nad zmianami w przepisach regulujących funkcjonowanie tzw. systemu kaucyjnego. Projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi mający stanowić nowelizację przepisów uchwalonych w zeszłym roku został 30 kwietnia bieżącego roku skierowany do konsultacji publicznych. Do projektu szereg postulatów zmian/poprawek zgłasza nadal strona samorządowa, która obawia się, że wyjęcie z gminnych systemów gospodarki odpadami frakcji objętych kaucjami spowoduje niemożność osiągnięcia przez nie określonych przepisami poziomów recyklingu, co z kolei będzie wiązało się z koniecznością płacenia kar przez jst. Samorządowcy postulują odroczenie wejścia w życia systemu kaucyjnego do czasu wejścia w życie przepisów wprowadzających Rozszerzoną Odpowiedzialność Producenta, gdyż pozwoliłyby one na realizację w praktyce zasady, że to zanieczyszczający płaci i umożliwiłyby przerzucenie części kosztów zbiórki odpadów na ich wytwórców. Strona samorządowa postuluje także zmianę projektowanych przepisów w zakresie przeznaczenia środków pochodzących z niezwróconej konsumentom kaucji. Zgodnie z regulacjami, które wejdą w życie od 1 stycznia 2025 r., przygotowanymi jeszcze przez poprzednią ekipę rządzącą, środki te będą przekazywane na rzecz operatorów systemu kaucyjnego. Samorządowcy apelują, aby środki te przekazywać na tzw. fundusz ROP jst - w celu zmniejszenia obciążeń mieszkańców w zakresie opłat za zagospodarowanie odpadów. Jak argumentują, „niezwrócona kaucja powinna rekompensować gminom ubytek przychodów, a nie być korzyścią dla prywatnych firm”, zwłaszcza że butelki i puszki objęte systemem kaucyjnym i niezwrócone w ramach tego systemu zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów. W praktyce więc to gminy (a tym samym mieszkańcy) zapłacą za odpady, za które kaucje otrzymają ich producenci.

Szanowna Pani Minister, w związku z powyższym stanem faktycznym, proszę o odpowiedź na poniższe pytania.

1. Czy w ocenie resortu postulaty strony samorządowej są zasadne?
2. Jak przedstawia się szacunkowa wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Proszę o przedstawienie szacunków ogólnych za pierwsze 3 lata funkcjonowania systemu kaucyjnego. Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je przeprowadzić?
3. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
4. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje zamiast finansować samorządowe systemy zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie wracać do obywateli) przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne kierownictwo ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
5. O ile wg szacunków ministerstwa wzrośnie koszt gospodarki odpadami ponoszony przez jst w związku z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Czy ministerstwo uznaje za zasadną rekompensatę dla jst z tego tytułu? Jeśli tak, to w jaki sposób?
6. Czy ministerstwo przewiduje rekompensatę dla jst z tytułu kosztów ponoszonych w wyniku konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym, a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to jaką i w jakiej formie?

Z poważaniem

Tomasz Kostuś
Poseł na Sejm RP