Interpelacja w sprawie braku w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym regulacji dotyczącej terminu płatności oraz egzekwowania opłaty planistycznej z tytułu uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Panie Ministrze,

w dniu 29.07.2024 r. został ogłoszony tekst jednolity ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w której brak jest regulacji dotyczącej terminu płatności bądź odesłania do przepisów odpowiedniej ustawy, co powoduje brak możliwości wskazania w decyzji terminu płatności. Opłata planistyczna stanowi dochód własny gminy, którego podstawą jest wzrost wartości nieruchomości będący skutkiem wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

Stosownie do art. 36 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą wartość nieruchomości wzrosła, a właściciel lub użytkownik wieczysty zbywa tę nieruchomość, wójt, burmistrz albo prezydent miasta pobiera jednorazową opłatę ustaloną w tym planie, określoną w stosunku procentowym do wzrostu wartości nieruchomości. Wysokość opłaty nie może być wyższa niż 30% wzrostu wartości nieruchomości. Zgodnie zaś z art. 37 ust. 1 ww. ustawy wysokość opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości ustala się na dzień jej sprzedaży. Opłata ta jest dochodem własnym gminy i zaliczana jest do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym.

Ustalana jest indywidualnie w drodze decyzji administracyjnej bezzwłocznie po doręczeniu wypisu aktu notarialnego, na dzień jej sprzedaży. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie wskazuje terminu płatności ww. opłaty. Brak takiego wskazania bądź odesłanie do odpowiednich przepisów, tak jak np. w przypadku art. 37e ww. ustawy, powoduje wiele problemów takich jak określenie terminu płatności w decyzji, pobieranie odpowiednich odsetek od nieterminowej wpłaty, odpowiednie egzekwowanie należności, ale przede wszystkim brak równości podatników wobec prawa. Brak wyżej wskazanych uregulowań w ustawie jest w różny sposób interpretowany zarówno przez gminy, organa wyższej instancji, jak i organa kontrolujące.

W orzecznictwie sadów można znaleźć różne stanowiska:

• część sądów stoi na stanowisku, że przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie dają podstaw do orzekania w przedmiocie terminu do uiszczenia opłaty planistycznej i uchyla decyzje organów I instancji w tym zakresie;
• inna część sądów stoi na stanowisku, że w sprawach tych stosuje się przepisy ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, a co za tym idzie termin uiszczenia opłaty wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, oraz że za każdy dzień zwłoki w uiszczeniu opłaty pobiera się odsetki w wysokości odsetek ustawowych;
• część sądów stoi na stanowisku, że w związku z brakiem określenia w ww. ustawie terminów płatności, wójt, burmistrz, prezydent jako organ podatkowy określa 14-dniowy termin płatności od dnia doręczenia decyzji na podstawie art. 47 § 1 w związku z art. 2 § 1 pkt 1 ustawy – Ordynacja podatkowa, a w przypadku nieterminowej zapłaty opłaty planistycznej należy naliczać i pobierać odsetki takie jak w przypadku zaległości podatkowych, stosując przepisy działu III ustawy – Ordynacja podatkowa.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 2024 poz. 907) oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. (t.j. M.P. 2022 poz. 990 z późn. zm.), proszę o informację: Czy ministerstwo planuje zmianę przepisów w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. 2024 poz. 1130) przez wskazanie terminu płatności bądź odesłanie do odpowiednich przepisów innej ustawy?

Z poważaniem

Bartosz Romowicz