Interpelacja w sprawie ustalenia zasad przyznawania kuratorom zawodowym odzieży roboczej i obuwia roboczego, w tym ekwiwalentu za pranie odzieży własnej i obuwia

Na prośbę Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Kuratorów Sądowych zwracam się do Pana Ministra z prośbą o rozpatrzenie problemu, który został mi zgłoszony podczas spotkania z przedstawicielami związku.

Kuratorska służba sądowa liczy 5100 kuratorów zawodowych wykonujących orzeczenia w sprawach karnych oraz w sprawach rodzinnych i nieletnich. Zgodnie z ustawą z dnia 27 lipca 2001 roku o kuratorach sądowych kuratorzy realizują określone przez prawo zadania o charakterze wychowawczo-resocjalizacyjnym, diagnostycznym, profilaktycznym i kontrolnym związane z wykonywaniem orzeczeń sądu. Kuratorzy sądowi wykonują swoje zadania w środowisku podopiecznych, także na terenie zamkniętych zakładów i placówek ich pobytu, w szczególności na terenie zakładów karnych, placówek opiekuńczo-wychowawczych oraz leczniczo-rehabilitacyjnych. Ustawowe określenie miejsca pracy kuratora sądowego jednoznacznie wskazuje, że jest to przede wszystkim środowisko oraz miejsce pobytu osób objętych postępowaniem.

Aby realizować powyższe zadania, niezbędne jest, aby kuratorzy sądowi przemieszczali się do osób objętych postępowaniem niezależnie od warunków atmosferycznych (upał, błoto, śnieg, deszcz) i terenowych, przez co narażeni są na przemoczenia czy też znaczne zabrudzenia i zniszczenie odzieży oraz obuwia. Wykonywane czynności często mają miejsce w skrajnie złych warunkach sanitarnych. W pomieszczeniach nierzadko panuje wilgoć, pleśń, grzyb. Pomieszczenia są zadymione, czasami czuć odór moczu. Jak sami kuratorzy przyznają, po wyjściu z takiego pomieszczenia odzież kuratora śmierdzi i często nadaje się tylko do niezwłocznego prania, a czasem i do wyrzucenia. Stan techniczny odwiedzanych pomieszczeń i budynków nierzadko budzi duże wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa.

Pomimo tego, iż odzież i obuwie kuratorów zawodowych ulega znacznemu zniszczeniu lub zabrudzeniu, wciąż w zdecydowanej większości sądów kuratorzy nie mają przyznanej odzieży roboczej czy też ekwiwalentu pieniężnego za jej używanie i pranie.

Kluczowym stanowiskiem rozwiązującym ww. kwestię wydawałoby się stanowisko sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości pana Michała Wosia wyrażone w piśmie z dnia 30 sierpnia 2023 r., znak DWOiP-IV-5050.11.2023 r. przesłanym do państwa prezesów i dyrektorów sądów okręgowych. W ww. piśmie wskazał, iż „(…) w związku z problematyką opracowywania oceny ryzyka zawodowego grupy zawodowej kuratorów sądowych, związanymi z tym decyzjami pracodawców o przyznawaniu kuratorom sądowym prawa do odzieży i obuwia roboczego, ekwiwalentu za używanie odzieży własnej, odszkodowań za odzież zniszczoną, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Sprawiedliwości, po zebraniu danych z całego kraju, stoi na stanowisku, iż kuratorom sądowym ww. świadczenia powinny zostać przyznane”. „W ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości bezspornym jest, że kuratorom sądowym, z uwagi na terenowy charakter pracy w wymiarze zależnym od ilości zleconych zadań, odzież robocza winna przysługiwać, a różnica, jaka może występować między pracodawcami, to forma realizacji tego świadczenia”.

Pomimo tego tylko w ok. 30 proc. sądów kuratorzy zawodowi mają przyznane odzież i obuwie robocze lub mają wypłacany ekwiwalent. Pomimo wielokrotnych pism, apeli oraz działań wciąż wielu pracodawców nie zaktualizowało nawet kart oceny ryzyka na stanowisku kuratora zawodowego lub nie uwzględniło wszystkich zagrożeń związanych z wykonywaną pracą.

Minister Sprawiedliwości pan Adam Bodnar podczas spotkania z reprezentatywnymi organizacjami związkowymi, w tym OZZKS, w dniu 31.01.2024 r. jednoznacznie wskazał na zasadność ustalenia zasad przyznania kuratorom zawodowym odzieży i obuwia roboczego, w tym ekwiwalentu za pranie własnej odzieży i obuwia.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy i w jaki sposób Ministerstwo Sprawiedliwości monitoruje ww. kwestie? Jaki jest wynik ww. monitoringu?
2. Czy ministerstwo posiada informacje, w ilu sądach karta oceny ryzyka zawodowego na stanowisku kuratora zawodowego zawiera informacje o konieczności stosowania odzieży i obuwia roboczego? Proszę przedstawić informację w tym zakresie.
3. Czy ministerstwo posiada informacje, w ilu sądach przyznano odzież i obuwie robocze bądź ekwiwalent za używanie własnej odzieży i własnego obuwia?
4. Czy ministerstwo przeprowadziło działania mające na celu wyjaśnienie, dlaczego sądy nie zastosowały się do stanowiska Ministerstwa Sprawiedliwości z 30.08.2023 r.?
5. Czy kierownictwo ministerstwa przewiduje ujednolicenie powyższej praktyki w całym kraju, czy wydane zostaną dodatkowe rekomendacje i stosowne wytyczne dla prezesów i dyrektorów sądów?
6. Czy prawdziwe są informacje o pracach legislacyjnych mających na celu doprecyzowanie przepisów?