Interpelacja w sprawie przeznaczenia środków finansowych pochodzących z niezwróconych kaucji za opakowania

Szanowna Pani Minister,

aktualnie prowadzone są prace legislacyjne nad zmianami w przepisach regulujących funkcjonowanie tzw. systemu kaucyjnego. Projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw, mający stanowić nowelizację przepisów uchwalonych w zeszłym roku, został 30 kwietnia bieżącego roku skierowany do konsultacji publicznych. Projekt zakłada wprowadzenie do treści uchwalonej w ubiegłej kadencji Sejmu RP ustawy szeregu zmian o charakterze doprecyzowującym.

Przedstawiciele organizacji zrzeszających jednostki samorządu zwracali uwagę na to, że wejście w życie tych rozwiązań bez uprzedniego wdrożenia tzw. rozszerzonej odpowiedzialności producenta będzie skutkować koniecznością uiszczania przez mieszkańców wyższych opłat za odbiór śmieci. Wynika to z faktu, że system kaucyjny obejmie opakowania stanowiące najbardziej wartościowe frakcje odpadowe. Ich wyjęcie spowoduje wzrost kosztów ponoszonych w ramach procesu zagospodarowania odpadów, a tym samym konieczność podnoszenia opłat ponoszonych przez mieszkańców gmin. Samorządy obawiają się ponadto, że wyjęcie z gminnych systemów frakcji objętych kaucjami spowoduje niemożność osiągnięcia przez nie określonych przepisami poziomów recyklingu, co z kolei będzie wiązało się z koniecznością płacenia kar przez te jednostki.

Drugim postulatem strony samorządowej jest wprowadzenie zmian w zakresie przeznaczenia środków pochodzących z niezwróconej konsumentom kaucji. Zgodnie z aktualnie obowiązującymi regulacjami, które wejdą w życie 1 stycznia 2025 r., środki te będą przekazywane na rzecz operatorów systemu kaucyjnego. Samorządowcy apelują, aby środki te przekazywać na rzecz jednostek samorządu terytorialnego, na tzw. fundusz ROP, w celu zmniejszenia obciążeń mieszkańców w zakresie opłat za zagospodarowanie odpadów.

Samorządowcy wskazują, że butelki i puszki objęte systemem kaucyjnym i niezwrócone w ramach tego systemu zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów. W praktyce więc gminy (a właściwie mieszkańcy) zapłacą za odpady, za które kaucje otrzymają ich producenci.

Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo analizowało wysokość wpływów z tytułu niezwróconej kaucji, jakie będą osiągały podmioty będące operatorami systemu? Jakie są prognozy w tym zakresie w ujęciu ogólnym w pierwszych 3 latach funkcjonowania systemu kaucyjnego? Jeśli analizy takie nie były przeprowadzone, to czy ministerstwo zamierza je przeprowadzić?
2. Skoro objęte kaucjami butelki i puszki niezwrócone w ramach zbiórki kaucyjnej zagospodarowywane będą w ramach gminnych systemów zbiórki odpadów, to czy nie byłoby celowe przekazywanie środków z niezwróconej kaucji do samorządów?
3. Jakie racje stały za decyzją podjętą przez poprzednie kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska, aby niezwrócone kaucje, zamiast finansować samorządowe systemu zbiórki odpadów (i tym samym w tej formie „wracać” do obywateli), przeznaczane były na finansowanie operatorów systemu kaucyjnego? Czy aktualne kierownictwo ministerstwa podziela opinie poprzedników w tym zakresie?
4. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom wzrost kosztów gospodarki odpadami związanych z wejściem w życie systemu kaucyjnego? Jeśli tak, to w jaki sposób?
5. Czy ministerstwo zamierza zrekompensować samorządom koszty ponoszone w wyniku konieczności zagospodarowania odpadów objętych systemem kaucyjnym, a niezwróconych w ramach tego systemu? Jeśli tak, to w jaki sposób?

Z wyrazami szacunku

Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP