Interpelacja w sprawie nowelizacji zasad zatrudnienia osób uprawnionych do emerytury lub renty policyjnej/wojskowej

Szanowny Panie Ministrze,

mając na uwadze aktualną sytuację gospodarczą i geopolityczną, zwracam się z interpelacją oraz z wnioskiem o podjęcie inicjatywy ustawodawczej w zakresie kwestii rozwiązania zasad zatrudnienia osób uprawnionych do emerytury lub renty policyjnej/wojskowej oraz o wprowadzenie zachęt do zatrudniania emerytów mundurowych. Powyższe może w znacznym stopniu przyczynić się do dodatkowej aktywizacji zawodowej wielu tysięcy osób bardzo dobrze przygotowanych i wyszkolonych na potrzeby rynku pracy w Polsce. Dodatkowo zasili także wpływy do budżetu państwa z podatku dochodowego od osób fizycznych oraz do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Zgodnie z art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin ( t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1280, z późn zm., zwanej dalej „ustawą emerytalną”) w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach art. 104 ust. 1a–6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3. Przepisy art. 104 ust. 8 pkt 2 ustawy, o której mowa w ust. 1, stosuje się również do renty inwalidzkiej III grupy.

W myśl art. 41 ust. 3 ustawy emerytalnej w razie osiągania przychodu określonego w ust. 1 w kwocie przekraczającej 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za kwartał kalendarzowy, ostatnio ogłoszonego przez prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, kwota emerytury lub renty inwalidzkiej ulega zmniejszeniu o 25% jej wysokości.

Przedmiotowych przepisów nie stosuje się wobec osób, które osiągnęły tzw. pełną wysługę emerytalną, tj. których emerytura stanowi co najmniej 75% podstawy jej wymiaru bez uwzględnienia podwyższenia z tytułu inwalidztwa pozostającego w związku ze służbą oraz wobec osób pobierających rentę inwalidzką z tytułu inwalidztwa powstałego wskutek wypadku pozostającego w związku ze służbą lub wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami bądź warunkami służby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze.

Według stanu na dzień 31.08.2024 r. w przypadku, gdy emeryt mundurowy osiągnie przychód powyżej 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, tj. 5703,20 zł, to świadczenie ulega zmniejszeniu, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej. W przypadku natomiast gdy osiągnie 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia (miesięcznie), tj. 10 591,60 zł, kwota emerytury lub renty inwalidzkiej ulega zmniejszeniu o 25% jej wysokości aż do pełnego zawieszenia świadczenia.

Przedmiotowy przepis art. 41 ustawy emerytalnej wymaga uchylenia ze względu na następujące argumenty:

1. Liczba emerytów mundurowych stale rośnie, aktualnie to prawie 220 tys., z czego 8 tys. samych policjantów zwolniło się tylko w ubiegłym roku. Z powyższego wynika, że pomimo wprowadzenia wielu zachęt finansowych, tj. dodatków i świadczeń za długoletnią służbę, i tak następuje duża liczba ubyć ze służby (funkcjonariusz z 25-letnim stażem służby otrzymuje 1500 PLN, a z 27,5-letnim stażem 2500 PLN miesięcznie tylko za to, żeby pozostał w służbie, nie licząc dodatku za wysługę lat, który korzystnie rośnie po 15 latach wysługi).
2. Od 1 stycznia 2025 r. wejdzie w życie zmiana w systemie emerytalnym służb mundurowych, która wprowadzi w pełni nowy system emerytalny obowiązujący przyjętych do służby od 1.01.2013 r., i będą oni nabywać prawo do emerytury po raz pierwszy po 25 latach służby.
3. Znaczna liczba osób pobierających świadczenie – ze względu na ograniczenia wynikające z art. 41 ustawy emerytalnej – świadomie rezygnuje z pracy pomimo wieku ok. 40–50 lat. Wynika to z okoliczności, że choć chcą pracować, to im się to po prostu „nie opłaca”, gdyż będą mieli zmniejszoną emeryturę i dodatkowo będą płacić z tego dodatkowego zatrudnienia podatek dochodowy w drugim progu podatkowym, tj. 32%. Często jest tak, że ze względu na te ograniczenia emeryci mundurowi chętni do dodatkowego zatrudnienia podejmują pracę w szarej strefie w Polsce lub za granicą i wówczas ich świadczenia emerytalne nie są pomniejszane. Traci na tym budżet państwa zarówno w zakresie wpływów podatkowych, jak i Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. Przypomnijmy, że od każdej umowy o pracę emeryta mundurowego potrącane są składki na ubezpieczenie społeczne oraz podatek dochodowy na ogólnych zasadach.
4. Aktualna sytuacja na rynku pracy wymaga zagospodarowania wszystkich chętnych osób do pracy, w tym tych, które pobierają świadczenie emerytalne lub rentowe po zakończeniu służby. Są to osoby zdyscyplinowane, wyszkolone i posiadające wysokie kwalifikacje na rynku pracy, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa, które w dzisiejszych czasach jest szczególnie istotne. Zatrudniania emerytów mundurowych, czyli osób świadomych interesu państwa polskiego, w najmniejszym stopniu nie da się zastąpić pracownikiem z zagranicy.
5. Powyższe argumenty wskazują jednoznacznie, że należałoby zastanowić się nawet nad stworzeniem systemu zachęt do zatrudniania emerytów mundurowych po zakończonej służbie, a zdolnych do pracy cywilnej. Wypracowanie emerytury mundurowej, której wysokość zależy od stażu służby, nie powinno kończyć aktywności zawodowej osób często w wieku około 40–50 lat. W interesie społecznym jest, żeby maksymalnie jak największą liczbę funkcjonariuszy/żołnierzy po zakończeniu służby w danej formacji mundurowej zagospodarować na rynku pracy.

Mając na uwadze powyższe argumenty oraz okoliczność, że zapisy wynikające z art. 41 ustawy emerytalnej miały ograniczyć liczbę funkcjonariuszy odchodzących ze służby, zasadne jest jego uchylenie. Ostatnie lata pokazały, że nie ma to realnego wpływu na decyzję o odejściu ze służby, a jednocześnie powiększa szarą strefę i nie aktywizuje osób zdolnych do pracy. Emeryci mundurowi, pobierając świadczenie, mogliby jednocześnie pracować bez ograniczeń i zasilać Fundusz Ubezpieczeń Społecznych oraz budżet państwa. Zmiana w tym zakresie może też przynieść pozytywny efekt w zakresie przyjęć do służby, gdy osoby wstępujące w szeregi służb mundurowych będą wiedzieć, że po odsłużeniu odpowiedniej liczy lat, która da im prawo do emerytury mundurowej, będą mogły dalej być aktywne zawodowo i to im się opłaci.

Na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP przyjętego uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 30 lipca 1992 r. proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:

Czy ministerstwo planuje inicjatywę ustawodawczą w zakresie aktywizacji zawodowej emerytów służb mundurowych, którzy nie osiągnęli tzw. pełnej wysługi emerytalnej?

Z poważaniem

Adam DZIEDZIC
Poseł na Sejm RP