Interpelacja w sprawie radonu i programu "radonowego" dla samorządów

Szanowna Pani Minister,

w Polsce istnieją regiony, w których stężenie radonu w budynkach mieszkalnych i użyteczności publicznej przekracza dopuszczalne normy. Jako mieszkanka regionu, w którym znajdowały się kopalnie uranu, spotykam się z licznymi głosami samorządowców podnoszącymi problem nadmiernego stężenia tego pierwiastka.

Jak wiemy radon, który powstaje z rozpadu radu, występuje w środowisku naturalnym w szeregu promieniotwórczym uranowo-radowym. Tak więc, wszędzie tam, gdzie są niewielkie ilości uranu, będzie radon. Może wydostać się ze skorupy ziemskiej do atmosfery, wchodząc w skład powietrza atmosferycznego, gdzie zaraz potem z wdychanym powietrzem przedostaje się do organizmu człowieka. Sam radon jako gaz szlachetny nie stanowi dużego zagrożenia. Jest on jednak pierwiastkiem krótkożyciowym. Rozpada się na szereg innych pierwiastków, które są ciałami stałymi i mogą osadzać się w pęcherzykach płucnych, co z kolei stanowi już zagrożenie zarówno dla zdrowia, jak i życia człowieka.

Radon może osiągać szkodliwe stężenie w powietrzu pomieszczeń mieszkalnych i biurowych, szczególnie tych na parterze bądź poniżej. Do domu przedostaje się z gruntu w wyniku tzw. efektu kominowego wynikającego z różnicy ciśnień. Następnie przez pęknięcia fundamentów, szczeliny i pęknięcia w wylewkach, studzienki kanalizacyjne do odwadniania piwnic, nieszczelności wokół rur kanalizacyjnych i innych przyłączy zostaje zassany do wnętrza, a za sprawą wentylacji grawitacyjnej rozchodzi się po całym domu. Istotny wpływ na obecność radonu w pomieszczeniach ma technologia budowy domu.

Samorządowcy systematycznie zlecają pomiary stężenia radonu w pomieszczeniach użyteczności publicznej, chcąc eliminować ewentualne zagrożenie. Także na etapach projektowania i realizacji nowych obiektów zalecają wykorzystywanie dodatkowych rozwiązań technologicznych, które mają na celu skuteczne zapobieganie przenikania pierwiastka do wnętrza. Takie rozwiązania znacznie podwyższają koszty realizowanych inwestycji.

Szanowna Pani Minister, w związku z przedstawionym zagadnieniem, chciałabym uzyskać odpowiedzi na pytania:

1. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje monitorują stężenie radonu w kraju, a szczególnie w gminach, gdzie występują i były eksploatowane złoża uranu?

2. Czy i w jaki sposób ministerstwo bądź podległe mu instytucje współpracują z samorządami w zakresie identyfikacji oraz skutecznego radzenia sobie z wysokim stężeniem radonu?

3. Czy ministerstwo posiada mapę występowania radonu w Polsce oraz czy jest systematycznie aktualizowana i dostępna do pobrania?

4. Czy ministerstwo bądź podległe mu instytucje przeprowadziły badania stężenia radonu w Polsce w ostatniej dekadzie? Proszę podać, kiedy i kto przeprowadził stosowne badania?

5. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu „radonowego“ wspierającego finansowo samorządy, które ponoszą dodatkowe i znaczne koszty, dotyczące zarówno pomiarów stężenia radonu w budynkach użyteczności publicznej, jak również koszty związane z projektowaniem i budową obiektów oraz termomodernizacją i izolacją istniejących budynków?

6. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programów edukacyjnych i przeprowadzenie kampanii informacyjnych na temet występowania radonu oraz radzenia sobie z jego ewentualnym wyższym stężeniem?

Z poważaniem

Iwona Krawczyk
Posłanka na Sejm RP