Interpelacja w sprawie zwiększenia środków finansowych na bieżące funkcjonowanie środowiskowych domów samopomocy

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra z prośbą o pilne podjęcie działań mających na celu poprawę finansowania środowiskowych domów samopomocy (ŚDS), które realizują niezwykle istotne zadania na rzecz osób z zaburzeniami psychicznymi.

Postulaty zawarte w piśmie OSPiSŚDS z dnia 25 czerwca 2024 roku skierowanym do ministra finansów są reakcją na trudności zgłaszane przez środowisko ŚDS, spowodowane niewystarczającym poziomem dotacji, który nie odpowiada rzeczywistym kosztom oraz zadaniom realizowanym przez te jednostki.

Aktualny poziom finansowania nie zapewnia środowiskowym domom odpowiedniej stabilności i bezpieczeństwa finansowego, co uniemożliwia świadczenie usług dla osób z zaburzeniami psychicznymi zgodnie z oczekiwanymi standardami. Po sześciu miesiącach działania z dotacją wynoszącą 290% można stwierdzić, że sytuacja ŚDS-ów jest bardzo trudna. Brakuje funduszy na podstawowe wydatki, domy nie będą w stanie pokryć zwiększonych od lipca kosztów gazu, a wynagrodzenia pracowników pozostają na poziomie najniższej płacy.

Środowiskowe domy samopomocy oczekują na dodatkowe fundusze z Ministerstwa Finansów, które zostały im obiecane podczas spotkania z wojewodą podkarpacką Teresą Kubas-Hul w połowie maja. Niestety, Pan Minister zdecydował o wstrzymaniu przekazania tych środków, które byłyby ratunkiem dla budżetów tych placówek. Zwracam się z prośbą o interwencję i pomoc w tej sprawie.

OSPiSŚDS, reprezentując ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi w całej Polsce, zwraca się do Pana Ministra o pilne przekazanie funduszy niezbędnych do bieżącego funkcjonowania tych placówek. Według informacji uzyskanych przez OSPiSŚDS Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej poinformowało wojewodów na piśmie o wzroście kwoty bazowej na jedno miejsce do 320% odpowiedniego kryterium dochodowego z pomocy społecznej od 1 maja 2024 r. Niestety, Ministerstwo Finansów nie wydało dyspozycji dotyczących zwiększenia środków, co sprawia, że obietnica dodatkowych dotacji dla środowiskowych domów pozostaje bez pokrycia finansowego.

Zwracam uwagę, że środowiskowe domy samopomocy zmagają się z poważnymi problemami finansowymi z powodu zbyt niskiej dotacji, która nie pokrywa rzeczywistych kosztów ich działalności. Niedostosowanie wysokości dotacji do potrzeb i kosztów wykonywanych zadań wkrótce doprowadzi te placówki do kryzysu finansowego, o czym jednostki te informowały Ministerstwo Finansów w pismach wysyłanych również przez poszczególne ośrodki wsparcia w lutym bieżącego roku. Obecnie brakuje środków na pokrycie wszystkich wydatków, a zobowiązania są regulowane kosztem funduszy przeznaczonych na proces terapeutyczny, co uniemożliwia świadczenie usług na oczekiwanym poziomie dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Z powodu braku funduszy zarządzający jednostkami nie są w stanie realizować planów finansowych i ryzykują naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Pomimo rosnącej płacy minimalnej ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie otrzymały środków umożliwiających godne wynagrodzenie pracowników ŚDS. Skutkuje to odchodzeniem personelu do innych sektorów (opieka zdrowotna, centra usług społecznych, szkolnictwo specjalne), gdzie wynagrodzenia są wyższe średnio o 2000 zł na etat.

Panie Ministrze, środowiskowe domy samopomocy, realizując tak ważne dla państwa zadanie zlecone, winny mieć zapewnione środki na bieżące funkcjonowanie na równi z innymi podmiotami, w których zwiększono środki z wyrównaniem od stycznia, tak aby mogły pracować w warunkach stabilizacji i bezpieczeństwa finansowego zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, w tym z wymaganym standardem usług. Dlatego, biorąc pod uwagę dramatyczną sytuację, ufam, że niezwłocznie podjęte zostaną działania mające na celu przekazanie niezbędnych środków na realizację zadań przez środowiskowe domy samopomocy.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Kiedy Ministerstwo Finansów planuje przekazać dodatkowe środki finansowe dla środowiskowych domów samopomocy, które były obiecane podczas spotkania z wojewodą podkarpacką w połowie maja?

2. Czy Ministerstwo Finansów zamierza podjąć kroki mające na celu dostosowanie poziomu dotacji dla ŚDS do rzeczywistych kosztów realizacji zadań i rosnących cen mediów, tak aby zapobiec zapaści finansowej tych placówek?

3. Jakie działania planuje Ministerstwo Finansów w celu zapewnienia godnego wynagrodzenia pracownikom ŚDS, aby zapobiec dalszemu odchodzeniu kadry do innych, lepiej wynagradzanych sektorów?

4. Czy Ministerstwo Finansów ma plany wprowadzenia systemowych zmian w finansowaniu ŚDS, które zapewniłyby długoterminową stabilizację i bezpieczeństwo finansowe tych jednostek?