Interpelacja w sprawie kosztów utrzymania pobytu osób w DPS-ach

Pani Minister!

Polityka państwa wobec osób wymagających wsparcia w ramach systemu pomocy społecznej nastawiona jest przede wszystkim na wsparcie tych osób w ich środowisku naturalnym. Najważniejszym elementem systemu decydującym o przyszłości tej grupy społecznej oraz inicjującym wszelkie formy wsparcia jest samorząd gminny. Do jego zadań należy jak najefektywniejsze wsparcie osoby i jej rodziny w środowisku. Gmina w zależności od potrzeb udziela wsparcia finansowego, świadczy usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze, tworzy dzienne ośrodki wsparcia lub całodobowe domy pomocy społecznej o charakterze lokalnym.

Gminy do dnia 1 stycznia 2004 r. ciężar opieki nad osobami zależnymi przerzucały na powiaty, kierując osoby wymagające takiego wsparcia do ponadgminnych domów pomocy społecznej. Do dnia 1 stycznia 2004 r. domy pomocy społecznej były dofinansowywane z budżetu państwa. Od dnia 1 stycznia 2004 r. osoby, które wymagają całodobowej opieki z powodu wieku, choroby czy niepełnosprawności, niemogące samodzielnie funkcjonować, a którym nie można zapewnić pomocy w formie usług opiekuńczych, kierowane są do domu pomocy społecznej przez gminę miejsca ich zamieszkania.

Dom pomocy społecznej świadczy usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne na poziomie obowiązującego standardu, w zakresie i formach wynikających z indywidualnych potrzeb osób w nim przebywających. Po stronie domu pomocy społecznej leży obowiązek umożliwienia i zorganizowania pomocy mieszkańcom w dostępie do korzystania ze świadczeń zdrowotnych przysługujących im na podstawie przepisów o świadczeniach z ubezpieczenia zdrowotnego.

Szczególnym domem pomocy społecznej jest DPS prowadzony przez Zgromadzenie Sióstr Franciszkanek Misjonarek Maryi w Kietrzu - jest domem pomocy społecznej prowadzonym na zlecenie powiatu głubczyckiego (woj. opolskie). Prowadzony jest w budynkach i na nieruchomości będącej własnością zgromadzenia. Zgromadzenie ponosi też koszty remontów.

Jest to dom dla dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie oraz dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie. Jest wpisany do Rejestru Wojewody Opolskiego. Ma 50 miejsc i cały czas ma komplet mieszkańców – dziewczynek i kobiet niepełnosprawnych intelektualnie i z niepełnosprawnością sprzężoną, wymagających szczególnej opieki i poszerzonego zakresu działań opiekuńczych, rehabilitacyjnych, terapeutycznych, edukacyjnych i medycznych (80% to osoby ze znacznym i głębokim stopniem upośledzenia umysłowego).

Mieszkanki do 25 r.ż. mają zapewnioną realizację obowiązku szkolnego na miejscu, w DPS. Wszystkie, na miarę ich możliwości i zależnie od stanu zdrowia, są aktywizowane poprzez rehabilitację społeczną, terapię, arteterapię, tworzenie sztuk teatralnych czy przedstawień.

Dla całego personelu jest to ciężka i wymagająca praca, nie przynosząca widzialnych efektów i niewynagradzana godziwie. Wynagrodzenia są na granicy płacy minimalnej. Radością jest poczucie mieszkanek, że to jest ich dom (prawie wszystkie mieszkanki nie miały swojego domu rodzinnego).

Na 50 mieszkanek 35 osób (70%) jest przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. na tzw. starych zasadach, a tylko 15 osób (30%) wg „nowych zasad”. Ten DPS w województwie opolskim jest w pierwszej trójce domów mających tak dużą liczbę osób przyjętych przed 1 stycznia 2004 r. Domy dla dzieci i młodzieży przyjętej przed 1 stycznia 2004 r. nie są w fazie „wygaszania”, jak domy dla osób starszych.

Dla osób przyjętych po 1 stycznia 2004 roku ponoszona odpłatność, czyli wysokości miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, pokrywana jest z jego własnego dochodu, dochodu osób mu bliskich oraz odpłatności gmin kierujących go do domu pomocy społecznej - w tym domu dotyczy to 15 osób - pełna odpłatność to kwota 6 340,16 zł na miesiąc od osoby.

Natomiast powiat otrzymuje dotację z budżetu państwa na mieszkańców domów pomocy społecznej, prowadzonych w ramach zadania własnego lub na jego zlecenie, umieszczonych na podstawie skierowania wydanego przed 1 stycznia 2004 r. - w tym domu dotyczy to 35 osób - średni taki koszt utrzymania w województwie opolskim wynosi 3 350,00 zł.

Reasumując: w wymienionym DPS w Kietrzu osoby przyjęte przed 1 styczniem 2004 roku ponoszą odpłatność ze swoich dochodów w średniej wysokości 1 774,18 zł na miesiąc od osoby, DPS otrzymuje dotację w wysokości 3 350,00 zł co łącznie daje kwotę 5 124,18 zł (3 350,00 +1 774,18) na miesiąc od osoby.

Zatem różnica w wyliczonym koszcie utrzymania osób zakwalifikowanych przed i po 1 stycznia 2004 roku wynosi 1 215,98 zł. Daje to niedofinansowanie 35 osób przyjętych na „starych zasadach” w wysokości 42 559,30 zł na miesiąc.

Tę różnicę DPS w Kietrzu pokrywał dotychczas z własnych środków, ale obecnie jest to bariera nie do pokonania.

Wzrost płacy minimalnej o 700 zł w stosunku do kwoty z 1 lipca 2023 r. dodatkowo przyczynił się do pogłębienia trudności finansowych. Personel wykonujący pracę mocno obciążającą psychofizycznie jako wynagrodzenie otrzymuję płacę minimalną. Grozi to odejściem wykwalifikowanego personelu z domu.

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, w zależności od sytuacji finansowej domów pomocy społecznej w powiecie, a także od uzyskanych dochodów z tytułu odpłatności za pobyt w domu, wojewoda może zwiększyć kwotę dotacji do 20% a w przypadku domów pomocy społecznej dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie, w których są najniższe odpłatności za pobyt, nawet o 50%. Według uzyskanych informacji wojewoda opolski nie posiada środków na zwiększenie dotacji.

Zwracam się do Pani Minister z pytaniami:

1. Jakie są zasady rozdziału środków przeznaczonych na to zadanie - to jest opiekę nad osobami wymagającymi opieki całodobowej - na poszczególne województwa?

2. Ile DPS-ów sprawuje opiekę nad osobami zakwalifikowanymi do opieki przed 1 stycznia 2004 roku? Ile z osób przebywających w DPS-ach, zakwalifikowanych zostało przed 1 stycznia 2004 roku?

3. Czy znany jest Pani Minister zgłaszany problem zróżnicowania wyliczonych kosztów pobytu osób zakwalifikowanych w tych różnych terminach? Czy rozważa się zwiększenie dotacji do pobytu osób przyjętych do DPS-ów przed 1 stycznia 2004 r., tak aby zrównać kwoty, gdyż koszty ich pobytu są takie same?

Potrzebna jest zmiana zasad finansowania pobytu w DPS, zniesienie podziału na osoby zakwalifikowane na "starych zasadach” i na "nowych zasadach”. Utrzymywanie różnic nie jest niczym wytłumaczalne, wszyscy otrzymują podobne, potrzebne wsparcie. Placówki niepubliczne prowadzone są na tych samych zasadach, co publiczne, dlatego problemy o których mowa powyżej dotyczą wszystkich DPS-ów, zarówno publicznych i niepublicznych, wymagają natychmiastowej interwencji. W innym przypadku zapaść finansowania tych placówek doprowadzi do ich likwidacji.

4. Czy planowane jest zwiększenie dotacji do pobytu w DPS-ach osób potrzebujących całodobowej opieki, ze względu na wzrost płacy minimalnej pracowników tych placówek?

5. Na jaką pomoc może liczyć wspomniany wyżej DPS w Kietrzu?

Z wyrazami szacunku