Interpelacja w sprawie sytuacji finansowej środowiskowych domów samopomocy

Szanowna Pani Minister,

napływają do mnie sygnały rodziców, opiekunów, uczestników oraz kierowników i dyrektorów środowiskowych domów samopomocy zaniepokojonych krytyczną sytuacją finansową jednostek pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi. Apelują oni o przekazanie środków finansowych na bieżące funkcjonowanie ŚDS-ów. Jak informują, w ośrodkach brakuje pieniędzy nawet na opłacenie kosztów stałych.

Wiele ośrodków znajduje się na granicy wydolności finansowej sugerując, iż dotacja jest zbyt niska. Podejmowane zadania i rzeczywiste koszty są znacznie wyższe niż przewiduje to dotacja celowa. Obecnie część ŚDS-ów wypłaca zobowiązania wymagalne kosztem środków przeznaczonych na proces terapeutyczny, co uniemożliwia realizację świadczonych usług wysokim standardzie osobom z zaburzeniami psychicznymi.

Z uzyskanych informacji wynika, iż Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie skierowanym do wojewodów przekazało informację o wzroście kwoty bazowej na jedno miejsce do 320% odpowiedniego kryterium dochodowego z pomocy społecznej od 1 maja 2024 roku. Jak zostałem poinformowany, nie nastąpiły jednak dyspozycje Ministerstwa Finansów o zwiększeniu środków.

Z powodu braków finansowych, kierujący jednostkami nie mogą pracować zgodnie z przyjętym planem finansowym i są narażani na naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Ponadto, mimo wzrostu płacy minimalnej oraz podwyżek w MOPS-ach, ośrodkom wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi nie zostały przekazane środki umożliwiające zapewnienie pracownikom realizującym usługi w ŚDS godnego wynagrodzenia. Powoduje to spłaszczanie wynagrodzeń i odchodzenie kadry do innych resortów (opieka zdrowotna, centra usług społecznych, szkolnictwo specjalne), gdzie zarobki często są dużo wyższe.

Uczestnicy ŚDS oraz ich bliscy podkreślają, że domy te są dla nich miejscem nie tylko rehabilitacji społecznej i terapii, ale przede wszystkim przestrzenią, w której mogą czuć się bezpiecznie, co niewątpliwie sprzyja rozwijaniu ich umiejętności. Dla wielu uczestników każda sesja terapeutyczna, każda godzina spędzona w ośrodku jest kluczowa dla zdrowia i dobrostanu. Dzięki zajęciom, odbywającym się 5 razy w tygodniu rozwijają i podtrzymują umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. Bez tych usług zdrowie psychiczne i fizyczne tych osób może się znacznie pogorszyć, co w dłuższej perspektywie będzie miało negatywne skutki zarówno dla ich samych, jak i dla całego systemu opieki społecznej.

Rodziny uczestników oraz sami uczestnicy widzą, iż brak środków na bieżące wydatki i treningi uniemożliwia realizację niezbędnych programów terapeutycznych na oczekiwanym poziomie.

Szanowna Pani Minister, środowiskowe domy samopomocy realizują niezwykle ważne dla państwa i obywateli zadania zlecone.

1. Czy ministerstwo planuje zwiększenie środków przekazywanych na funkcjonowanie środowiskowych domów samopomocy? Kiedy można spodziewać się zmian w tym zakresie?
2. Czy resort planuje zwiększyć wynagrodzenia pracownikom środowiskowych domów samopomocy?

Z wyrazami szacunku

Maciej Wróbel
Poseł na Sejm RP