Interpelacja w sprawie dodatku motywacyjnego dla wszystkich pracowników jednostek pomocy społecznej w rządowym programie "Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024-2027"

Interpelacja w sprawie uwzględnienia wszystkich pracowników jednostek pomocy społecznej w programie „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024-2027”, ustanowionego uchwałą Nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. (M.P. z 2024 r., poz. 505)

Pracownicy jednostek organizacyjnych pomocy społecznej pełnią bardzo ważną rolę w realizacji zadań państwa oraz samorządów na rzecz rodzin i osób wymagających wsparcia. Zakres obowiązków wszystkich pracowników pomocy społecznej jest ogromny, a wymagany w tych zawodach poziom kompetencji własnych i umiejętności interpersonalnych jest nieporównywalny z innymi zawodami.

Niestety w programie „Dofinansowanie wynagrodzeń pracowników jednostek organizacyjnych pomocy społecznej w postaci dodatku motywacyjnego na lata 2024-2027”, ustanowionego uchwałą Nr 62 Rady Ministrów z dnia 19 czerwca 2024 r. (M.P. z 2024 r., poz. 505) pominięto część pracowników centrum usług społecznych pracujących m.in. jako organizator społeczności lokalnej, organizator usług społecznych czy koordynator indywidualnych planów usług społecznych, zwłaszcza w kontekście obciążenia tej grupy pracowników nowymi zadaniami związanym z przekształceniem ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych, nie znajduje absolutnie żadnego uzasadnienia merytorycznego.

Aktualne zapisy programu wprowadzą niezrozumiały i niesprawiedliwy podział na pracowników zasługujących na wsparcie i pracowników z niego wyłączonych, pomimo tego, że również pracują w jednostkach pomocy społecznej.

Centra usług społecznych stanowią i mają stanowić nową jakość polityki społecznej, w których kształtuje się funkcjonalna relacja pomiędzy zespołami ds. usług społecznych, w których pracują m.in. organizator usług społecznych, koordynatorzy indywidualnych planów usług społecznych oraz pozostali pracownicy tego zespołu i zespołami ds. pomocy społecznej, które współtworzą pracownicy socjalni kontynuujący zadania wykonywane w ośrodku pomocy społecznej przed ich przekształceniem w centrum usług społecznych. Należy podkreślić, że koordynatorem indywidualnych planów usług społecznych może być osoba, która oprócz tego, że ukończyła odpowiednie szkolenie to jeszcze posiada 2-letnie doświadczenie w świadczeniu pracy socjalnej. Zgodnie z ustawą o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych z dnia 19 lipca 2019 r. do zadań koordynatora należy w szczególności przeprowadzanie rozpoznania indywidualnych potrzeb osoby zainteresowanej skorzystaniem z usług społecznych. Z kolei do najważniejszych zadań organizatora usług społecznych należy prowadzenie na bieżąco rozeznania potrzeb wspólnoty samorządowej i potencjału wspólnoty samorządowej w zakresie organizowania usług społecznych, a także podejmowanie działań w celu rozwijania oraz koordynacji lokalnego systemu usług społecznych. Porównując zakres zadań koordynatora Indywidualnych planów usług społecznych oraz organizatora usług społecznych z zakresem zadań pracowników socjalnych, można stwierdzić, że zadania te w wprost wynikają z art. 15 pkt 4, 5 oraz 6 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej.

Dodatkowo dzięki zespołowi ds. organizowania usług społecznych pomoc społeczna jest elementem szerszego systemu wsparcia, uzupełnionym o usługi świadczone na rzecz mieszkańców, w trybie dostępu powszechnego. Daje to pracownikom socjalnym dużo więcej możliwości w podejmowaniu działań i oferowaniu różnych form pomocy osobom potrzebującym.

Podobnie organizator społeczności lokalnej chcąc skutecznie uruchomić potencjał wspólnot samorządowych w zakresie wsparcia sąsiedzkiego, wolontariatu i samopomocy (czyli typowo środowiskowych działań) musi wykorzystać metodę pracy środowiskowej. Należy mieć na uwadze, że jedną z podstaw realizacji polityki społecznej na każdym szczeblu samorządowym jest zasada wyrażona w art. 15 pkt 6 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którą pomoc społeczna polega w szczególności na rozwijaniu nowych form pomocy społecznej i samopomocy w ramach zidentyfikowanych potrzeb, a ma to miejsce dzięki działaniom centrum i zadaniom podejmowanym przez wszystkich jego pracowników. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że do takich zadań należy również podejmowanie innych zadań z zakresu pomocy społecznej, jednak przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej, wynikających z rozeznanych potrzeb. Rozeznanie potrzeb to działania prowadzone dla ludzi, z ludźmi i wśród ludzi.

Wyłączenie części pracowników z możliwości uzyskania premii motywacyjnej będzie działało demotywująco i dezintegrująco, zrodzi poczucie krzywdy i niesprawiedliwego traktowania, a jednocześnie może przyczynić się do zastopowania tworzenia kolejnych CUS-ów, ze względu na to, że pod kątem płacowym będzie to nieatrakcyjne dla pracowników. Natomiast w kwestii przyszłościowej takie działania mogą przyczynić się również do odpływu specjalistów, co z kolei będzie stwarzało realne ryzyko dla świadczenia pomocy mieszkańcom.

Należy pamiętać, że bez pracy organizatora usług społecznych, koordynatora indywidualnych planów usług społecznych oraz organizatora społeczności lokalnej, rozwój nowoczesnej polityki społecznej nie będzie możliwy. To właśnie centra usług społecznych są instytucjami, które dzięki przekraczaniu ram typowej pomocy społecznej, poprzez świadczenie usług ogółowi mieszkańców i ukierunkowaniu na zwiększenie spójności społecznej są formą inwestycji w kapitał ludzki i społeczny. Tym samym powinno nam zależeć, żeby jak najwięcej jednostek pomocy społecznej dołączyło do tej kroczącej zmiany systemowej, wywołanej już inicjatywą ustawodawczą prezydenta RP.

Niemożliwe wydaje się skuteczne pomaganie i integrowanie mieszkańców w sytuacji, gdy wewnątrz jednostki pracownicy będą mieć wrażenie niesprawiedliwego traktowania i dzielenia na pracowników wykonujących bardziej i mniej znaczące zadania. Należy bowiem pamiętać, że wszyscy pracownicy centrum usług społecznych wykonują pracę na rzecz środowisk wymagających wsparcia społecznego, a ich działania wzajemnie się uzupełniają, dzięki czemu możliwe jest obejmowanie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej możliwie najszerszą pomocą.

Czy ministerstwo planuje poprawić ww. program i uwzględnić dodatek motywacyjny dla wszystkich pracowników jednostek pomocy społecznej, tj. centrów usług społecznych?