Interpelacja w sprawie nowelizacji rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym

Pytanie:

Kiedy zostanie znowelizowane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym, w którym zostaną zawarte taryfy zryczałtowane za wykonane czynności z dziedziny toksykologii sądowej i genetyki sądowej? Brak nowelizacji w zakresie taryf zryczałtowanych za badania toksykologiczne i genetyczne paraliżuje prace jednostek diagnostycznych zakładów medycyny sądowej przy uniwersytetach medycznych w Polsce.

Przez ostatnie 11 lat w zakładach medycyny sądowej w Polsce podstawą prawną wykonywania ekspertyz z dziedziny medycyny, toksykologii i genetyki sądowej na rzecz organów ścigania i wymiaru sprawiedliwości było rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20130000508).

W powyższym rozporządzeniu zawarte były następujące załączniki:

• załącznik nr 1 pt. Taryfa zryczałtowana wynagrodzenia biegłych z dziedziny medycyny,
• załącznik nr 2 pt. Taryfa zryczałtowana wynagrodzenia podmiotów, o których mowa w art. 193 § 2 Kodeksu postępowania karnego oraz
• załącznik nr 3 pt. Taryfa zryczałtowana za typowe czynności techniczne biegłych z zakresu geodezji i kartografii.

W związku z przemianami jakie dokonały się na przestrzeni tych lat konieczna była nowelizacja uwzględniająca dynamiczny rozwój nauk sądowych oraz pauperyzację zawodu medyka, toksykologa czy genetyka sądowego. Ponadto, w wyniku braku waloryzacji przez szereg lat kwoty bazowej dla osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, stanowiącej podstawę wyliczenia stawki godzinowej za pracę biegłego – w zestawieniu z rosnącą najniższą krajową stawką godzinową – doszło do sytuacji, kiedy wynagrodzenie godzinowe biegłego z tytułem magistra, określone w rozporządzeniu jako procent ww. kwoty bazowej, stało się niższe niż najniższa krajowa stawka godzinowa.

Oczekiwana zmiana została zrealizowana i weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 kwietnia 2024 r. w sprawie określenia stawek wynagrodzenia biegłych, taryf zryczałtowanych oraz sposobu dokumentowania wydatków niezbędnych dla wydania opinii w postępowaniu karnym (https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20240000615). Niestety z niewiadomych przyczyn został usunięty załącznik nr 2 z poprzedniego rozporządzenia i aktualnie obowiązujące rozporządzenie zawiera zaktualizowane stawki ryczałtowe w postaci następujących załączników:

• załącznik nr 1 pt. Taryfa zryczałtowana wynagrodzenia biegłych z dziedziny medycyny,
• załącznik nr 2 pt. Taryfa zryczałtowana za typowe czynności techniczne biegłych z zakresu geodezji i kartografii.

Nowelizacja z kwietnia 2024 r. nie zawiera już załącznika tabelarycznego pt. Taryfa zryczałtowana wynagrodzenia podmiotów, o których mowa w art. 193 § 2 Kodeksu postępowania karnego, w którym były ujęte w większości przypadków czynności prowadzone przez biegłych z dziedziny toksykologii i genetyki sądowej. Tego rodzaju sytuacja skutkuje paraliżem działalności usługowej jednostek zakładów medycyny sądowej w zakresie wystawiania faktur za pracę ekspercką, stąd konieczna jest szybka nowelizacja. Tymczasem na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji (https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12385410/katalog/13059739#13059739) widnieje projekt rozporządzenia z dnia 20 maja 2024 r., zmieniającego rozporządzenie z dnia 17 kwietnia 2024 r. w zakresie dodania odpowiednich pozycji do załącznika nr 1, przy czym od tego czasu rozporządzenie zmieniające nie weszło w życie. Ostatnia zmiana dotyczy zamieszczenia pisma prokuratora krajowego Dariusza Korneluka z dnia 27.05.2024 r.

Obecna sytuacja wpływa bardzo negatywnie zarówno na płynność pracy instytucjonalnych biegłych polegającej przede wszystkim na realizacji badań zleconych przez organy ścigania i wymiar sprawiedliwości, czego dalszą – już odczuwalną – konsekwencją będzie paraliż toczących się postępowań policyjnych, prokuratorskich oraz spraw sądowych ze względu na brak podstawy do „sprzedaży” wykonanej przez biegłego usługi. Dodatkowo, w obliczu aktualnego problemu w kraju, jakim jest skala zatruć fentanylem i wypowiedzenie przez rząd „wojny” dealerom tego środka, zakłady medycyny sądowej nie będą w stanie realizować badań m.in. w tym zakresie (ze względu na brak płynności finansowej), a co za tym idzie raportować do kolejnych instytucji państwowych np. Głównego Inspektoratu Sanitarnego zatruć śmiertelnych zarówno tym, jak i innymi środkami, co w sposób bezpośredni przełoży się na brak danych statystycznych i zniekształcenie obrazu rzeczywistej skali problemu.