Interpelacja w sprawie zmian w ustawie Kodeks karny dotyczących przestępstw na tle mowy nienawiści

Zgodnie z art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam na ręce Pana Marszałka Szymona Hołowni interpelację poselską w sprawie zmian w ustawie Kodeks karny dotyczących przestępstw na tle mowy nienawiści, skierowaną do Pana Adama Bodnara, ministra sprawiedliwości.

Szanowny Panie Ministrze,

projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny, to długo wyczekiwane zmiany w prawie, autorstwa Ministerstwa Sprawiedliwości, które penalizują nawoływanie do nienawiści, a także publiczne znieważanie nie tylko ze względu na narodowość, pochodzenie etniczne czy wyznaniowość, lecz również z powodu wieku, płci, orientacji seksualnej, tożsamości płciowej oraz niepełnosprawności. Z kolei stosowanie przemocy lub gróźb bezprawnych miałoby być zagrożone karą do pięciu lat więzienia. Projekt przewiduje, że popełnienie jakiegokolwiek przestępstwa z powodu nienawiści do wymienionych grup, powinno stanowić okoliczność obciążającą. W związku z tym jego szybkie przyjęcie jest konieczne, ponieważ codziennie dochodzi do przestępstw z nienawiści. Jak najszybsze procedowanie projektu pozwoli realnie chronić najbardziej dyskryminowane grupy społeczne w Polsce.

Projekt został skierowany pod obrady Rady Ministrów 24 maja br. – do tej pory jednak rząd go nie przyjął. Nie został też zwrócony do Ministerstwa Sprawiedliwości celem uzupełnienia.

Projekt poszerza katalog przesłanek antydyskryminacyjnych, jednak nie wprowadza żadnych mechanizmów, które zwiększyłyby skuteczność ścigania przestępstw z nienawiści. Bez tego przestępstwa motywowane nienawiścią z powodu orientacji seksualnej, wieku czy niepełnosprawności, tak jak były umarzane, tak będą, tylko zmieni się podstawa prawna umorzenia. W tej sytuacji niezbędne jest wprowadzenie definicji przestępstwa z nienawiści w części ogólnej Kodeksu karnego, objęcie ściganiem z urzędu wszystkich przestępstw z nienawiści, bez względu na kwalifikację prawną czynu oraz wprowadzenie obligatoryjnego podania wyroku skazującego za takie przestępstwa do publicznej wiadomości, w sprawach, w których nie narusza to interesu pokrzywdzonego. Brakuje też przepisów zmierzających do utworzenia specjalnych zespołów do wykrywania i ścigania przestępstw z nienawiści, na wzór struktur zajmujących się zwalczaniem handlu ludźmi. Jest to szczególnie ważne w kontekście tego, że grupy ekstremistyczne, które wykorzystują mowę nienawiści w swojej działalności, są często wspierane przez wywiady obcych państw w celu destabilizowania sytuacji w kraju.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:

1. Kiedy rząd przyjmie projekt ustawy o zmianie ustawy Kodeks karny?

2. Czy obecny czas oczekiwania wynika z chęci zwrócenia projektu do ministerstwa? Czy w takiej sytuacji ministerstwo planuje uzupełnić projekt o kolejne przepisy, które zwiększyłyby skuteczność ścigania przestępstw na tle mowy nienawiści?

3. Czy ministerstwo posiada plan wprowadzenia procedur zwiększających skuteczność ścigania przestępstw na tle mowy nienawiści drogą rozporządzeń, co argumentowałoby obecną, okrojoną formę projektu ustawy.

Z wyrazami szacunku

Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP