Interpelacja w sprawie modernizacji oświetlenia przestrzeni publicznej na majątku będącym własnością spółek

Szanowny Panie Ministrze,

w imieniu beneficjentów Rządowego Funduszu Polski Ład: Programu Inwestycji Strategicznych Edycja IX „Rozświetlamy Polskę” zwracam się z prośbą o ułatwienie podjęcia działań umożliwiających realizację programu w zakresie modernizacji oświetlenia przestrzeni publicznej na majątku będącym własnością spółek.

Pierwszy problem, który został napotkany i uniemożliwia realizację programu dotyczy proponowania przez spółki niekorzystnego sposobu przekazania tytułu prawnego do zarządzania urządzeniami. Współpraca dotycząca modernizacji infrastruktury oświetleniowej, która należy do spółek oświetleniowych, a także proponowane zasady współpracy są sprzeczne z prawem finansowania przez jednostki samorządowe. Jednocześnie jest to niezgodne z ustawą o finansach publicznych.

W ramach programu podmiot może samodzielnie wymienić jedynie nieenergooszczędne oprawy stanowiące majątek beneficjenta. Aby wymienić również oprawy nieenergooszczędne należące do właściwego OSD lub spółki oświetleniowej, niezbędne jest uzyskanie przez wnioskodawcę tytułu prawnego do dysponowania urządzeniami oświetleniowymi na cele inwestycji.

Wymiana opraw na instalacjach należących do OSD lub spółki oświetleniowej wymaga zawarcia umowy ze spółką energetyczną. Proponowana współpraca nie uwzględnia interesu obu stron i ekwiwalentności świadczeń, a przede wszystkim poszanowania zasad wydatkowania środków publicznych. Spółki proponują zawarcie umów najmu/dzierżawy, mimo że beneficjent zamierza jedynie zmodernizować te urządzenia poprzez zdemontowanie starych opraw, a następnie wymienić je na nowe oprawy oświetleniowe LED.

W świetle obowiązujących przepisów finansowanie modernizacji oświetlenia ulicznego przez beneficjenta z własnych środków, w przypadku gdy właścicielem instalacji jest OSD lub zakład energetyczny, jest niezgodne z prawem. Takie stanowisko zostało wyrażone przez Krajową Radę Regionalnych Izb Obrachunkowych w stanowisku z dnia 25 kwietnia 2008 r. oraz przez Ministerstwo Finansów, a w odniesieniu do programu „Rozświetlamy Polskę” również przez RIO w Zielonej Górze w wyjaśnieniach z dnia 18.01.2024 r.

Proponowane przez spółki warunki przekazania zmodernizowanych elementów urządzeń oświetleniowych po rozwiązaniu 6-letniej umowy najmu nie spełniają warunku ekwiwalentności. Spółki proponują podmiotom zapłatę kwoty równej udokumentowanemu wkładowi własnemu, który zostanie przeznaczony na modernizację przedmiotu najmu, pomniejszonemu o stawkę amortyzacyjną w wysokości 4,5% w skali roku, naliczoną do dnia obowiązywania umowy najmu.

W związku z powyższym pragnę zwrócić się z następującymi pytaniami:

1. Jakie działania legislacyjne zostaną podjęte w celu umożliwienia beneficjentom legalnego i rzetelnego modernizowania oświetlenia przestrzeni publicznej, które jest własnością OSD lub zakładu energetycznego?

2. Jakie kroki zamierza podjąć ministerstwo, aby umożliwić beneficjentom skuteczne wykorzystanie środków z Programu Inwestycji Strategicznych Edycja IX „Rozświetlamy Polskę”?

3. Czy ministerstwo rozważa możliwość wprowadzenia środków pomocy merytorycznej dla beneficjentów, którzy napotykają trudności w realizacji programu z powodu wymagań formalnoprawnych związanych z modernizacją infrastruktury oświetleniowej?

4. Czy istnieje plan stworzenia wytycznych lub standardowych umów, które będą uwzględniały interesy obu stron?