Interpelacja w sprawie procesu dalszego odtwarzania i funkcjonowania posterunków Policji, masowo likwidowanych w latach 2008-2015

Warszawa, 10 lipca 2024 roku

W okresie rządów koalicji PO-PSL w latach 2008-2015 masowo były likwidowane posterunki Policji w mniejszych miejscowościach, co stanowiło jeden z elementów pozbawiania Polski lokalnej instytucji publicznych służących mieszkańcom w ważnych aspektach codziennego życia społecznego (oprócz posterunków Policji likwidowano także m.in. szkoły, ośrodki kultury, placówki Poczty Polskiej, połączenia autobusowe i kolejowe). Wzbudzało to uzasadnioną krytykę, sprzeciw i protesty samorządowców i obywateli. Najwyższa Izba Kontroli, która przeprowadziła, co jest charakterystyczne, kontrolę obejmującą proces odtwarzania, a nie likwidacji posterunków Policji, przywołała statystyki: za rządów PO-PSL w latach 2008-2015 zlikwidowano 418 posterunków z liczby 815 posterunków funkcjonujących na terenie kraju.

Jednym z elementów programu Prawa i Sprawiedliwości, któremu Polacy udzielili swojego poparcia w wyborach parlamentarnych 2015 roku, było bezpieczeństwo państwa i obywateli, w tym m.in. przywracanie zlikwidowanych wcześniej posterunków Policji. Proces ten po utworzeniu rządu Prawa i Sprawiedliwości był poprzedzony licznymi konsultacjami społecznymi, a decyzje o odtwarzaniu i tworzeniu nowych posterunków Policji były podejmowane w porozumieniu i we współpracy z samorządami (często na ich wniosek), które partycypowały w ich reaktywacji przez udział w kosztach przystosowania i remontów przeznaczonych dla nich budynków czy przekazywanie gruntów pod budowę nowych obiektów dla potrzeb posterunków. W przywołanej wyżej kontroli NIK stwierdza, że w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości w latach 2016-2023 odtworzone zostały 162 posterunki, a kolejnych 128 zaplanowano do reaktywacji.

W kontekście wyników kontroli NIK i toczonej w ostatnim okresie dyskusji na temat funkcjonowania posterunków Policji warto przypomnieć, że:

- realizowana przez rząd PO-PSL koncepcja „Policji na telefon“, w ramach której likwidowano posterunki Policji, nie sprawdziła się, wydłużała czas reakcji na zdarzenia i osłabiała funkcje prewencyjne tej formacji, była wygodna tylko dla komendantów wyższych struktur Policji,

- etaty policyjne z likwidowanych posterunków były przesuwane do komend powiatowych i wojewódzkich, przy odtwarzaniu i tworzeniu nowych posterunków miał miejsce proces odwrotny – następowała decentralizacja podziału etatów – posterunkom przydzielane były także etaty uzyskane w wyniku redukcji zatrudnienia w Komendzie Głównej oraz ze zwiększanego w tym czasie limitu etatowego Policji,

- rząd Prawa i Sprawiedliwości realizował zasadę „Policja blisko ludzi i dla ludzi“ (uczciwych), poczucie bezpieczeństwa w miejscu zamieszkania i w najbliższej okolicy sięgało wówczas nawet 96%, a po czterech latach rządów PiS, kiedy jako sekretarz stanu w MSWiA nadzorowałem tę formację, działalność Policji cieszyła się najwyższą oceną społeczną od początku swojego funkcjonowania (od 1990 roku), sięgającą 75-80%. Potwierdza to sekretarz stanu w MSWiA w obecnym rządzie premiera Donalda Tuska Czesław Mroczek w swoim piśmie (znak BMP.0717.6.10.2024) skierowanym do przewodniczącej Komisji Administracji i Spraw Wewnętrznych Sejmu RP pani Marii Małgorzaty Janyski w związku z zadanym przeze mnie pytaniem na posiedzeniu komisji w dniu 9 kwietnia 2024 roku, w którym powołuje się na „Komunikat z badania Oceny instytucji publicznych“,

- liczba przestępstw w tym okresie we wszystkich kategoriach spadała. Dotyczyło to również kategorii tzw. 7 przestępstw pospolitych, które są bardzo dokuczliwe w codziennym życiu mieszkańców,

- wpływ na to miała cała polityka bezpieczeństwa realizowana przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, w tym kształtowanie prawa karnego, wzmocnienie statusu i prestiżu służb mundurowych, program modernizacji Policji i innych służb podległych i nadzorowanych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji, wprowadzona i promowana wśród społeczeństwa Krajowa Mapa Zagrożeń Bezpieczeństwa, priorytetowe traktowanie prewencyjnych funkcji Policji, zwiększenie roli dzielnicowych i właśnie reaktywowanie i przywracanie posterunków Policji w mniejszych miejscowościach,

- wobec łącznego oddziaływania tych czynników na stan przestępczości, poprawę bezpieczeństwa i jego poczucie wśród obywateli zarzut NIK dotyczący braku wykazania na to wpływu reaktywowanych posterunków świadczyć może o braku obiektywizmu najwyższego organu kontroli i budzić podejrzenia, że kontrola została przeprowadzona ze z góry przyjętą tezą,

- co ciekawe, Najwyższa Izba Kontroli zarzuca, że przy odtwarzaniu posterunków Policji brakowało „obiektywnych kryteriów odwołujących się do stanu bezpieczeństwa oraz skuteczności działania terenowych jednostek Policji“, a tego zarzutu nie formułuje wobec tych, którzy w poprzednim okresie – wzbudzając lęk uczciwych ludzi i ku zadowoleniu przestępców – posterunki te masowo i bez jakichkolwiek kryteriów likwidowali.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (Dz. U. 1996 nr 73 poz. 350 z późn. zm.), uprzejmie proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaki jest stosunek obecnego rządu i ministra spraw wewnętrznych i administracji do społecznie oczekiwanego dalszego przywracania posterunków Policji?
2. Czy MSWiA zamierza kontynuować ten proces, zaplanowany przez rząd Prawa i Sprawiedliwości, z wykorzystaniem m.in. środków finansowych na ten cel z realizowanego obecnie Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa na lata 2022-2025?
3. Czy rozpoczęte w czasie rządów Prawa i Sprawiedliwości inwestycje związane z przygotowaniem obiektów dla odtwarzanych czy nowo tworzonych posterunków Policji będą kontynuowane i kończone? Proszę o wykaz tych obiektów.
4. Czy wyniki kontroli Najwyższej Izby Kontroli, niestety nacechowane brakiem obiektywizmu, nie staną się pretekstem do powrotu pod rządami koalicji 13 grudnia premiera Donalda Tuska do nieodpowiedzialnej i szkodliwej praktyki ponownej likwidacji posterunków Policji?

Z wyrazami szacunku

Jarosław Zieliński