Interpelacja w sprawie obowiązkowego przeszkolenia pielęgniarek i położnych przed powrotem do wykonywania zawodu

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz.U.2024.814, t.j., z późn. zm.), zw. dalej „ustawą”, pielęgniarka lub położna, która nie wykonuje zawodu łącznie przez okres dłuższy niż 5 lat w okresie ostatnich 6 lat, a zamierza podjąć się jego wykonywania, ma obowiązek odbyć trwające nie dłużej niż 6 miesięcy przeszkolenie pod nadzorem innej osoby uprawnionej do wykonywania odpowiednio zawodu pielęgniarki lub położnej, zwanej dalej „opiekunem”. Natomiast zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy przeszkolenie może odbyć się również na podstawie umowy o pracę u pracodawcy, który zatrudnia albo ma zamiar zatrudnić pielęgniarkę lub położną, o których mowa w ust. 1, z zachowaniem warunków określonych w ust. 1.

Art. 26 ust. 4 ustawy stanowi, że Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych określi, w drodze uchwały, ramowy program przeszkolenia, sposób i tryb odbywania oraz zaliczenia przeszkolenia, mając na uwadze konieczność odnowienia wiedzy i umiejętności praktycznych przez pielęgniarki i położne powracające do wykonywania zawodu oraz czas, w którym pielęgniarka i położna nie wykonywały zawodu. Obowiązującą na dzień złożenia niniejszej interpelacji uchwałą NRPiP w tym zakresie jest uchwała nr 270/VII/2017 Naczelnej Rady Pielęgniarek i Położnych z dnia 13 września 2017 r., która wprowadza następujące postanowienia:

„4. Koszty przeszkolenia

1) W przypadku pielęgniarki lub położnej zarejestrowanych w urzędach pracy jako bezrobotne istnieje możliwość ubiegania się przez nią o środki finansowe w celu pokrycia kosztów przeszkolenia.

2) Koszty przeszkolenia pielęgniarki lub położnej ponosi okręgowa izba pielęgniarek i położnych, jeżeli właściwa okręgowa rada pielęgniarek i położnych przyjęła uchwałę w tym zakresie.

3) W przypadku kiedy koszty przeszkolenia nie zostaną pokryte w trybie określonym w pkt 2 lub 3, koszty te ponosi pielęgniarka lub położna.

5. Czas trwania przeszkolenia

1) Przeszkolenie nie może trwać krócej niż trzy miesiące i dłużej niż sześć miesięcy.

2) Czas trwania przeszkolenia ustala okręgowa rada pielęgniarek i położnych lub jej prezydium, indywidualnie dla każdego wnioskodawcy, po ocenie złożonych dokumentów pod względem formalnoprawnym, w zależności od długości okresu niewykonywania zawodu i wynosi on:

a) 3 miesiące, w przypadku gdy okres niewykonywania zawodu wynosi od 5 do 10 lat,
b) 4 miesiące, w przypadku gdy okres niewykonywania zawodu wynosi powyżej 10 do 15 lat,
c) 5 miesięcy, w przypadku gdy okres niewykonywania zawodu wynosi powyżej 15 do 20 lat,
d) 6 miesięcy, w przypadku gdy okres niewykonywania zawodu wynosi powyżej 20 lat.

3) Godzinowy wymiar czasu trwania przeszkolenia wynosi nie mniej niż 7 godzin dziennie, tj. średnio 140 godzin miesięcznie.

4) Czas przeszkolenia przedłuża się proporcjonalnie do długości nieobecności usprawiedliwionej.

5) Czas trwania przeszkolenia, o których mowa w pkt 6, ustala okręgowa rada pielęgniarek i położnych lub jej prezydium, indywidualnie dla każdego wnioskodawcy, po ustaleniu okresu trwania przeszkolenia, o którym mowa w pkt. 5.2.”.

Powyższe unormowanie w rzeczywistości prowadzi do sytuacji, w której pielęgniarki i położne, które z różnych powodów nie wykonywały zawodu przez okres 5 lat, a chciałyby do niego powrócić, zmuszone są do odbycia co najmniej 3-miesięcznego przeszkolenia w wymiarze co najmniej 140 godzin miesięcznie bez gwarancji jakiegokolwiek wynagrodzenia, ponieważ nawiązanie stosunku pracy jest całkowicie fakultatywne.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Ile pielęgniarek oraz położnych, w okresie od 1 stycznia 2014 r. podjęło przeszkolenie, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy?

2. Z iloma pielęgniarkami oraz położonymi w okresie od 1 stycznia 2014 r. w trakcie trwania ww. szkolenia zawarto umowę o pracę lub inną umowę cywilnoprawną, na podstawie której uprawnione były do otrzymania wynagrodzenia?

3. Ile pielęgniarek oraz położnych w okresie od 1 stycznia 2014 r. w trakcie ww. szkolenia nie otrzymało żadnego wynagrodzenia?

4. Jaki jest łączny czas szkolenia liczony za okres od 1 stycznia 2014 r., za który pielęgniarki oraz położne nie otrzymały żadnego wynagrodzenia?

5. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło badanie mające na celu ustalenie wpływu art. 26 ustawy na aktywizm zawodowy pielęgniarek oraz położnych, w tym chęć powrotu do pracy? Jeżeli tak, to prosiłbym o udostępnienie wyników przedmiotowego badania.

6. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć prace legislacyjne mające na celu zachęcenie pielęgniarek oraz położnych, które z różnych powodów zaprzestały wykonywania zawodu, do powrotu do pracy, w tym zmianę bieżącego brzmienia art. 26 ustawy?

Z wyrazami szacunku

Bartłomiej Pejo
Poseł na Sejm RP