Interpelacja w sprawie petycji inicjatywy Las Wokół Miast

Szanowna Pani Ministro,

16 kwietnia 2024 r. do Ministerstwa Klimatu i Środowiska złożona została petycja inicjatywy Las Wokół Miast pt. „Lasy wokół Bielska-Białej dla ludzi i przyrody - nie do wycinki!”. Ponad 10 000 osób wyraziło wsparcie dla uznania tych obszarów za tereny o szczególnym znaczeniu dla przyrody i społeczeństwa oraz zaprzestania na tym obszarze praktyk leśnictwa, które koncentrują się na hodowaniu drzew dla surowca i ich wycince. Petycja została już poparta stosownymi uchwałami samorządowymi Rady Miejskiej w Bielsku-Białej, gmin Jaworze oraz Kozy. Podobne uchwały rozpatrywane są przez pozostałe sąsiadujące z lasami wokół Bielska-Białej miejscowości.

Tak szerokie poparcie dla tej obywatelskiej petycji wyrażane przez kolejne samorządy ma swoje uzasadnienie w specyfice obszaru, którego petycja dotyczy, tzn.:

- lasy wokół Bielska-Białej, zgodnie z ustawą o lasach na ponad 96% powierzchni zostały uznane jako lasy ochronne - mieszkańcy i samorządy oczekują, że będą z tego tytułu sumiennie i szczególnie chronione, lasy te mają zarówno specjalne znaczenie przyrodnicze, jak i szczególne znaczenie społeczne;

- prowadzone w nadleśnictwach górskich wycinki są finansowo deficytowe, pozysk drewna ze stromych zboczy, co oznacza nakłady finansowe i czasowe na budowanie degradujących środowisko „autostrad leśnych”, jest nieopłacalny i skutkuje koniecznością dofinansowywania tej części działalności nadleśnictw górskich ze środków wypracowanych przez inne nadleśnictwa, nie istnieją argumenty ekonomiczne przemawiające za utrzymywaniem wycinek na tych terenach, a Nadleśnictwo Bielsko jest jednym z najbardziej deficytowych w kraju;

- lasy wokół Bielska-Białej są lasami spełniającymi ważne cele społeczne, świadczy o tym nie tylko szeroki odzew mieszkańców i samorządów pod wspomnianą petycją, ale także popularność tras pieszych i rowerowych, masowa obecność turystów na szlakach i obiektach turystycznych oraz gęstość i poziom zaludnienia w sąsiedztwie nadleśnictw sięgające kilkuset tysięcy osób, dodatkowo lasy te stanowią element wielu kampanii pokazujących atrakcyjność regionu, jego niepowtarzalny charakter oraz unikatowość zasobów i bioróżnorodności;

- tereny podległe nadleśnictwu wokół Bielska-Białej objęte są różnymi formami ochrony, takimi jak: obszary Natura 2000, parki krajobrazowe, rezerwaty, pomniki przyrody, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu czy strefy ochrony ostoi ptaków i siedlisk, nie bez powodu tylko niecałe 3% stanowią lasy bez jakiejkolwiek formy ochrony;

- lasy wokół Bielska-Białej odgrywają rolę wodonośną i wodochronną, a o zaburzeniu tej funkcji mogliśmy się przekonać 4 czerwca 2024 r., kiedy Bielsko-Biała i okoliczne gminy zostały dotknięte przez błyskawiczną powódź potęgowaną przez potoki górskie oraz wodę spływającą ze zdewastowanych stoków górskich, ubogich w roślinność, ze zdegradowaną glebą niezdolną do zatrzymywania i kumulacji wody, wycinki w okolicach Bielska-Białej to przyczynianie się do zagrożenia hydrologicznego – wycinka drzew oraz ingerencja w stoki ciężkim sprzętem w celu utworzenia „autostrad leśnych” powodują powodzie błyskawiczne niszczące nawierzchnie dróg, jak również przyczyniają się do powstawania osuwisk, ograniczenia retencji, zmian cieków wodnych, wahań poziomu wód gruntowych, wysuszania gleby, ponadto w rejonie znajduje się wiele źródeł i zlewni potoków, które przez ingerencję nadmierną wycinką są drenowane, co wpływa na zwiększenie problemu suszy w Polsce, przy czym nowe nasadzenia przyczyniają się do ograniczania tych zjawisk w bardzo ograniczonym stopniu;

- w obrębie nadleśnictw objętych wspomnianą petycją znajdują się dwa miejsca, które uzyskały dotacje na odwierty geotermalne: Grodziec oraz Jaworze, przy czym gmina Jaworze dodatkowo ubiega się o status uzdrowiska, a przeskalowane wycinki to utrata nie tylko wizerunkowa, ale także pogorszenie jakości powietrza w regionie, który należy do jednego z bardziej uprzemysłowionych w kraju.

W wyniku prowadzonych od stycznia rozmów z Nadleśnictwem Bielsko oraz leśnikami mieszkańcy oraz reprezentująca ich inicjatywa Las Wokół Miast są zgodni, że plan urządzenia lasu (PUL) i roczne umowy są dokumentami tak skonstruowanymi, że zakładają sporą elastyczność, jeśli chodzi o czas i ilość pozyskanego drewna. PUL jest dokumentem, w którym minister zatwierdził maksymalną ilość pozyskanego drewna - nie wyznaczając minimalnej. Lokalne nadleśnictwa i zatrudnieni tam pracownicy wyrażają jednak wątpliwości dotyczące korzystania z dostępnej elastyczności, zwłaszcza tej dotyczącej zmniejszenia ilości pozyskanego drewna. Boją się występować o zmianę przyjętych programów i w obawie o utratę pracy nie chcą sygnować takich wniosków.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1799), prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo przychyli się do złożonej 16.04.2024 r. przez inicjatywę Las Wokół Miast petycji? Jeśli tak, to w jakim zakresie?
2. Czy ministerstwo jest w posiadaniu informacji na temat wysokości deficytu finansowego Nadleśnictw: Bielsko, Andrychów i Ustroń? Prosimy o przedłożenie informacji w tym zakresie:
   - dla Nadleśnictwa Bielsko za okresy (które obejmują miniony oraz obecnie jeszcze obowiązujący plan urządzenia lasu) od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023,
   - dla Nadleśnictwa Ustroń za okresy (które obejmują miniony oraz obecnie jeszcze obowiązujący plan urządzenia lasu) od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023,
   - dla Nadleśnictwa Andrychów za okresy (które obejmują miniony oraz obecnie jeszcze obowiązujący plan urządzenia lasu) od 1.01.2005 do 31.12.2014 oraz od 1.01.2015 do 31.12.2023 oraz
   - informacji, ile nadleśnictw w każdym z ww. terminów było bardziej deficytowych niż ww. nadleśnictwa w ogólnej liczbie analizowanych w skali Polski.
3. Czy ministerstwo jest w posiadaniu informacji na temat wysokości kosztów, przychodów, zysków i/lub strat, jakie poniosły Nadleśnictwa: Bielsko, Andrychów i Ustroń? Prosimy o przedłożenie informacji w tym zakresie:
   - dla Nadleśnictwa Bielsko za okresy od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023,
   - dla Nadleśnictwa Ustroń za okresy od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023,
   - dla Nadleśnictwa Andrychów za okresy od 1.01.2005 do 31.12.2014 oraz od 1.01.2015 do 31.12.2023.
4. Czy ministerstwo jest w posiadaniu informacji na temat wysokości uzyskanych dofinansowań ze źródeł zewnętrznych (w stosunku do nadleśnictwa)? Chodzi o kwoty z Funduszu Leśnego lub innego w ramach działalności Lasów Państwowych oraz ze źródeł zewnętrznych pochodzących spoza Lasów Państwowych, np. Narodowego i Wojewódzkich Funduszy Ochrony Środowiska, a także z innych źródeł – państwowych czy też prywatnych, unijnych, zagranicznych. Mowa o finansach pozyskanych na jakikolwiek cel – związany bezpośrednio z gospodarką leśną oraz poza gospodarczo-produkcyjnymi, które otrzymały nadleśnictwa. Prosimy o przedłożenie informacji w tym zakresie, z wyodrębnieniem każdego podmiotu, który dofinansował działalność wraz z określeniem rozmiaru przekazanej kwoty:
   - dla Nadleśnictwa Bielsko za okresy od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023.,
   - dla Nadleśnictwa Ustroń za okresy od 1.01.2008 do 31.12.2017 oraz od 1.01.2018 do 31.12.2023.,
   - dla Nadleśnictwa Andrychów za okresy od 1.01.2005 do 31.12.2014 oraz od 1.01.2015 do 31.12.2023.
5. Czy ministerstwo rozważa zracjonalizowanie wycinek o aspekt nieopłacalności w danym nadleśnictwie ze względu np. na trudno dostępny teren i uzupełnienie zakontraktowanego surowca z innych nadleśnictw?
6. Czy ministerstwo dysponuje danymi, o ile w okresach wymienionych w pytaniu nr 2 dla każdego nadleśnictwa zmniejszono wycinki w ramach 25% marginesu realizacji umowy z ZUL? Jeśli tak, prosimy o podanie wykazu, o ile procent zmieniono planowaną wycinkę w poszczególnych nadleśnictwach.
7. Czy ministerstwo planuje bądź przeprowadziło weryfikację programów i strategii rozwoju pod kątem zagrożeń wynikających z wycinki lasów? Jeśli tak, prosimy o udostępnienie części dotyczącej terenów górskich adekwatnej dla lokalizacji Bielska-Białej.
8. Czy ministerstwo posiada informację na temat roszczeń odszkodowawczych gmin w okresach wymienionych w pytaniu nr 2 dla każdego nadleśnictwa będących konsekwencją wycinek dotyczących przeciążonych, dziurawych dróg, powodzi, osuwisk, dodatkowych ubezpieczeń, kosztów mieszkańców, awarii, podtopień, suszy, powodzi, przerw w dostawie wody, awarii wodociągów itp.? Jeśli tak, prosimy o podanie kwot odszkodowań z podziałem na lata oraz nadleśnictwa.
9. Czy w związku z petycją inicjatywy Las Wokół Miast ministerstwo przewiduje skierowanie do Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Katowicach wniosku o zmniejszenie wycinek w Nadleśnictwach: Bielsko, Andrychów i Ustroń w ramach obowiązującego PUL-u?
10. W związku z planami powołania rezerwatów na podstawie uznanej przez DGLP listy sporządzonej przez Klub Przyrodników, w obrębie nadleśnictw objętych petycją: Rezerwat Bucznik, Wysokie, Błatnia, Barbara, Klimczok, Kołowrót, Gaiki, Narecznicowe Zbocza - Lasy Państwowe nieprzerwanie prowadzą intensywną wycinkę na tych obszarach. Czy w związku z planowaną ochroną tych terenów uznanych za potencjalnie cenne przyrodniczo ministerstwo podejmie interwencję w celu zatrzymania wycinek na terenach wstępnie wyznaczonych do powołania rezerwatu - jako forma zabezpieczenia cennych drzewostanów do czasu podjęcia ostatecznej decyzji?
11. Czy w ramach dostępnej prawnie możliwości, tj. objęcia moratorium na wycinki obszaru wskazanego przez ministra klimatu i środowiska, planowane jest zastosowanie tej procedury dla obszarów objętych wspomnianą petycją, które pełnią m.in. rolę ochronną przed powodziami i lawinami błotnymi w celu zapobiegania zjawiskom, z jakimi miasto Bielsko-Biała musiało walczyć 4 czerwca 2024 r.?
12. Prosimy o podanie, w stosunku do jakich obszarów i w jakich nadleśnictwach w okresach wymienionych w punkcie 2 dla każdego nadleśnictwa skorzystano z prawnej możliwości moratorium na wycinki na wniosek ministra klimatu i środowiska.

Prosimy o udzielenie odpowiedzi w terminie przewidzianym ustawą.