Interpelacja w sprawie luki prawnej i nielegalnej sprzedaży grzybów psylocybinowych w celach naukowych

Szanowny Panie Ministrze,

w Polsce posiadanie oraz sprzedaż grzybów psylocybinowych jest regulowane przez ustawę z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2020 r. poz. 1962, z późn. zm.). Przepisy dotyczące karalności posiadania i produkcji substancji psychoaktywnych zawarte są w art. 62-65 tejże ustawy, w których czytamy, iż "Kto, wbrew przepisom ustawy, posiada środki odurzające lub substancje psychotropowe, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3". Zgodnie z obowiązującymi przepisami posiadanie, uprawa oraz produkcja grzybków psylocybinowych są nielegalne i podlegają sankcjom karnym. Grzyby te bowiem zawierają psychodeliczne substancje psychoaktywne, które wpływają na świadomość, mogą wywoływać halucynacje i prowadzić do przeżycia tzw. doświadczenia psychodelicznego.

Niemniej jednak istnieje w przepisach prawa pewna klauzula, która pozwala na legalne posiadanie i sprzedaż grzybni, czyli struktury, w której rozwijają się grzyby. Jest to możliwe jedynie w przypadku, gdy grzybnia ta jest przeznaczona do celów naukowych, badawczych lub edukacyjnych. Reguluje to art. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, gwarantujący wolność nauki i badań naukowych, zakładający jednak konieczność przestrzegania obowiązującego prawa przy prowadzeniu badań naukowych. W takiej sytuacji posiadanie oraz sprzedaż grzybni nie podlegają według ustawodawcy karze.

Tymczasem w ostatnich tygodniach wiele redakcji i portali internetowych na terenie Dolnego Śląska dostaje zapytania odnośnie do wykupu reklam i artykułów sponsorowanych dla młodych mykologów. Zapytania kierowane są przez agencje mediowe legalnie działające na terenie naszego kraju, które chcą uzyskać możliwość zamieszczania materiałów mających na celu nie wprost promocję substancji psychoaktywnych, ile przedstawiających rzekomą możliwość prowadzenia badań naukowych nad grzybniami. Przesyłane są np. informacje o tzw. Golden Teacher, jednym z najbardziej znanych odmian grzybów Psilocybe Cubensis, które mają potężne, negatywne działanie psychodelicznego. Grzyby psylocybinowe, takie jak np. Golden Teacher, zawierają substancje psychoaktywne, które działają głównie na mózg ludzki poprzez wpływ na receptor serotoninowy, zwłaszcza receptory serotoninowe 5-HT2A. Główne związki psychoaktywne w tych grzybach to psylocybina, psylocyna i aeocystyna. Tymczasem w przesłanych materiałach zawarta jest informacja o możliwości kupna narzędzia, które umożliwia badania nad odmianą Golden Teacher w komfortowym domowym otoczeniu (sic!) lub w laboratorium. Oferowany zestaw do uprawy grzybów jest kompletny i łatwy w użyciu, zawiera wszystko, co niezbędne do rozpoczęcia hodowli: podłoże, zarodniki i instrukcje, które krok po kroku prowadzą przez proces hodowli. Tego typu działania agencji reklamowych są szczególnie niebezpieczne w okresie wakacyjnym, kiedy to z uwagi na większą ilość czasu wolnego młodzież i dzieci łatwiej podejmują ryzykowane działania i zachowania zagrażające ich bezpieczeństwu.

Należy domniemywać, że rozsyłane przez agencje mediowe teksty są tak skonstruowane, że istnieje prawdopodobieństwo, iż niektóre redakcje nie dostrzegą zagrożenia i je opublikują wraz z linkami odsyłającymi do bezpośredniej sprzedaży, zwłaszcza że wraz z opisem przesyłana jest na życzenie krótka notka sugerująca, iż odkryto lukę prawną, która pozwala na pewien zakres informacji/promocji w ramach tego tematu. Przypomina to niestety działania sprzed wielu lat, kiedy to nasz rynek zalały tzw. dopalacze. I choć wiele firm uważa, że przesłane treści nie są warte upubliczniania, może się zdarzyć tak, że któryś z portali internetowych lub regionalnych redakcji opublikuje przesłany tekst, który niesie ze sobą ogromne ryzyko z uwagi na zdrowie i bezpieczeństwo dzieci i młodzieży.

W związku z powyższym zwracam się z pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości wie o wzmożonej tuż przed wakacjami aktywności firm mediowych, które promują substancje psychoaktywne?
2. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjąć działania mające na celu uszczelnienie systemu prawnego w zakresie ograniczenia luki prawnej odnośnie do możliwości prowadzenia badań naukowych nad grzybniami?

Z wyrazami szacunku

Sylwia Bielawska