Interpelacja w sprawie bezpłatnej nauki języka polskiego dla uczniów niebędących obywatelami polskimi

W Systemie Informacji Oświatowej uruchomiono funkcjonalność (raport pn. „Dodatkowa bezpłatna nauka języka polskiego”), dzięki której można sprawdzić łączną liczbę dni nauki języka polskiego uczniów ukraińskich w polskich szkołach. Warto jednak podkreślić, że zgodnie z art. 165 ust. 7 ustawy Prawo oświatowe (Dz. U. 2023 poz. 900 ze zmianami), osoby niebędące obywatelami polskimi, podlegające obowiązkowi szkolnemu lub obowiązkowi nauki, które nie znają języka polskiego albo znają go na poziomie niewystarczającym do korzystania z nauki, mają prawo do dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego, nie dłużej niż przez okres 24 miesięcy. Niestety sposób wyliczenia okresu uprawniającego do bezpłatnej nauki nie został określony szczegółowo w przepisach oświatowych dlatego dominują różne jego interpretacje. W SIO wyliczany jest on w taki sposób, że 24 miesiące są równe 730 dniom (365 x 2). Uczeń, który przekroczy liczbę dni automatycznie jest wyłączony z wyliczeń subwencyjnych z tzw. Funduszu Pomocy. Dodatkowo też uczniowie, którzy przekroczyli okres 24 miesięcy nie będą uwzględniani w podziale części oświatowej subwencji ogólnej na rok 2025. Może to generować dodatkowe koszty dla samorządów odpowiedzialnych za realizację zadań oświatowych, bo będą one musiały finansować je z własnych środków, kierując się m.in. dobrem uczniów, bądź ostatecznie zaprzestać ich realizacji, nawet w przypadku stwierdzenia, że nauka jest uczniowi niezbędna.

Ten problem może dotyczyć wielu uczniów, którzy de facto zostaną pozbawieni możliwości bezpłatnej nauki, a tym samym lepszej integracji i aklimatyzacji w polskim systemie edukacji, ze względu na znaczne obciążenie samorządów kosztami prowadzenia szkół i brakiem możliwości finansowania tych zadań w ramach środków własnych.

Problematyczny jest też sposób wykazywania dni bezpłatnej nauki, bo w instrukcji ISO, opublikowanej w dniu 29.08.2022 r. czytamy: za datę zakończenia korzystania z dodatkowej, bezpłatnej nauki języka polskiego uznajemy koniec roku szkolnego, tj. 31.08. W przypadku zakończenia zajęć w trakcie roku szkolnego, należy wskazać faktyczny dzień zakończenia korzystania z dodatkowej bezpłatnej nauki języka polskiego. Do limitu zatem zaliczane są nie tylko wakacje, ale i dni wolne od pracy, święta itp. Tym samym okres 24 miesięcy w rzeczywistości dużo krótszy, może nie wystarczyć do tego, aby poznać i nauczyć się języka polskiego w sposób wystarczający do kontynuowania edukacji. Warto wspomnieć, że uczniowie np. klas 8 piszą egzamin w języku polskim.

Zasadnym wydaje się zajęcie przez Ministerstwo Edukacji Narodowej jednoznacznego stanowiska w sprawie sposobu wyliczania okresu bezpłatnej nauki, tak aby okres 24 miesięcy był okresem faktycznie poświęconym na naukę języka polskiego, a tym samym korzystnym dla uczniów ukraińskich, jak również by kosztami zmiany sposobu odnotowania okresu nauki w systemie informacji oświatowej, nie obciążać organów prowadzących.

Proszę Panią Ministrę o odpowiedź:

Na jakich zasadach ministerstwo wylicza okres uprawniający do bezpłatnej nauki języka polskiego?