Interpelacja w sprawie funkcjonowania obiegu zużytych opon w Polsce

Gniezno, 10 czerwca 2024 r.

Szanowna Pani Minister!

Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon zasygnalizowało mi problemy branży recyklingu opon.

W Polsce jedynie 79% zużytych opon jest efektywnie poddawanych odzyskowi i recyklingowi. W krajach UE stosujących system EPR w przypadku opon gorzej jest tylko w Bułgarii (67%), Czechach (72%) i Słowenii (76%). Średnia UE to 95%. W Polsce 32% zużytych opon trafia do przysłowiowego pieca (odzysk energii), podczas gdy analizy LCA pokazują, że recykling jest ponad 4-krotnie korzystniejszy dla środowiska niż spalanie. (Źródło: dane za 2019 rok [brak nowszych] i za Europejskim Stowarzyszeniem Producentów Opon i Gumy ETRMA).

Spośród krajów UE, które wprowadziły system EPR, Polska ma jeden z najniższych poziomów odzysku i recyklingu. W Polsce niezmiennie od 2007 r. ustawowy poziom odzysku, do którego zobowiązani są producenci, wynosi tylko 75% (w tym m.in. 15% to recykling). W większości krajów UE z systemem EPR ten poziom to ponad 90%. (Źródło: opracowanie własne PSRO za 2024 rok).

Stawki opłat związanych z odzyskiem w Polsce są drugie najniższe w głównych 15 krajach stosujących EPR i wynosi tylko 300 zł/t, mniej jest tylko w Rumunii (ok 173 zł/t). Średnia dla ww. 15 krajów europejskich stosujących EPR to 600 zł/t. (Źródło: opracowanie własne PSRO za 2024 rok).

Liczne doniesienia prasowe wskazują na to, że wady systemu prowadzą do problemów środowiskowych. Tylko w dwóch gminach (Maciejowice i Damnica) i trzech nadleśnictwach (Lębork, Międzychód, Gniewkowo) tylko w 2023 r. odnaleziono 47,9 ton zużytych opon na dzikich wysypiskach. Zgodnie z informacjami z samorządów 13 200,5 ton w całej Polsce znajduje się na nielegalnych składowiskach w dyspozycji rolników. Pełne dane są nieznane, ponieważ wiele gmin i nadleśnictw nie prowadzi ewidencji i analiz w tym zakresie. (Źródło: opracowanie własne PSRO w oparciu o informacje od wskazanych podmiotów).

Opony są cennym źródłem surowców i są łatwym „success story” dla GOZ.

Obecnie są z powodzeniem stosowane np. jako składnik nawierzchni drogowych. (Źródło: [źródło 1] [źródło 2] [źródło 3].

Opony są jednym z priorytetów eco-designu przewidzianym w powstającym rozporządzeniu ESPR.

Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon przedstawiło swoje postulaty:

1. W sprawie recyklingu opon:

• przywrócenie poprzedniej definicji odzysku i zwiększenie ustawowych minimów odzysku i recyklingu (odpowiednio: do 100% i 50%);
• objęcie systemem EPR opon pełnych;
• wsparcie edukacji, logistyki i systemu zachęt dla małych i średnich zakładów wulkanizacyjnych;
• uszczelnienie systemu odzysku i recyklingu ELT w obszarze BDO ze zmianą dot. procesu R1 (dokumenty DPR);
• uzupełnienie hierarchii postępowania z odpadami o kryteria oparte o ochronę zasobów, emisje i oszczędność energii;
• wprowadzenie monitoringu problemu w drodze jakościowych (skład) obowiązków informacyjnych firm usuwających tzw. dzikie wysypiska.

2. W sprawie wykorzystywania recyklatów postulują o skoordynowanie w ramach Unii Europejskiej:

• wprowadzenia obowiązku uwzględnienia aspektów środowiskowych w zamówieniach publicznych, w tym poprzez wykorzystanie recyklatów;
• wprowadzenia jako zasady wykorzystania recyklatów w sektorze budowlanym, ze szczególnym uwzględnieniem dróg;
• stworzenie celowanych działań pomocowych nakierowanych na wsparcie innowacji w obszarze GOZ, w tym recyklingu opon;
• wprowadzenie specjalnej ustawy nakierowanej na obowiązki związane z GOZ i wspierające udział polskich podmiotów w Forum Ecodesignu.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jak Pani Minister odniesie się do problemów branży recyklingu opon przedstawionych przez Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon?
2. Czy planowane jest zwiększenie ustawowego poziomu odzysku i recyklingu?
3. Czy planowane jest zwiększenie opłat związanych z odzyskiem w Polsce?
4. Czy planowane są konsultacje ministerstwa ze środowiskiem branży recyklingu opon?
5. Jakie działania podjął rząd w celu wyeliminowania problemu składowania zużytych opon na dzikich wysypiskach?
6. Jak Pani Minister odniesie się do postulatów przedstawionych przez Polskie Stowarzyszenie Recyklerów Opon?

Z wyrazami szacunku

Tadeusz Tomaszewski