Interpelacja w sprawie rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych z Ukrainą w kontekście niedawnych ustaleń rządów Słowacji i Ukrainy

Szanowny Panie Ministrze,

w 2022 roku Ukraina uzyskała status kandydata do Unii Europejskiej, a w grudniu 2023 zapadła decyzja o rozpoczęciu rozmów akcesyjnych z Ukrainą. Szybkie rozpoczęcie negocjacji jest kluczowe dla polskiego bezpieczeństwa, gdyż perspektywa członkostwa Ukrainy w UE w rozsądnej perspektywie czasowej istotnie zwiększa motywację do obrony przed rosyjską agresją, zwiększa też atrakcyjność Ukrainy wśród partnerów zagranicznych, co ma wpływ na jej kondycję gospodarczą i zdolności do skutecznej obrony. Tym bardziej niepokojące są sygnały o opóźniającym się rozpoczęciu negocjacji. Gdy w grudniu 2023 unijni przywódcy podjęli decyzję o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych, planowano wstępnie, że rozmowy te zaczną się w marcu 2024. Tymczasem marzec jest już za nami, a rozmów nie rozpoczęto.

Dotychczas za główny czynnik polityczny wstrzymujący szybkie rozpoczęcie rozmów było niechętne wobec Kijowa stanowisko Węgier i Słowacji. O ile do oporu ze strony Węgier Unia Europejska zdążyła się już przyzwyczaić i wypracować stosowne rozwiązania, to dodatkowe blokujące stanowisko drugiego kraju członkowskiego uchodziło za zbyt poważną przeszkodę w szybkim podjęciu stosownych działań zbliżających Ukrainę do członkostwa w UE. Tym bardziej, że premierzy Słowacji Robert Fico i Węgier Viktor Orban uzgadniali swoje stanowiska i tworzyli wspólny front działań.

Niedawno ta przeszkoda okazała się już nieaktualna ze względu na proukraiński zwrot słowackiego premiera Roberta Ficy. W dniu 11 kwietnia 2024 w Michalovcach we wschodniej Słowacji odbyło się wspólne posiedzenie rządów Słowacji i Ukrainy, na którym obie strony dokonały wielu przełomowych i ambitnych ustaleń w zakresie słowackiego wsparcia dla Ukrainy i jej szybkiej integracji europejskiej. W szczególności, Słowacja zbuduje nowe połączenie energetyczne dla dostaw prądu ze słowackich elektrowni atomowych na Ukrainę, powstanie też nowe połączenie kolejowe Kijowa z Koszycami, dzięki czemu Słowacja zyska dostęp do międzynarodowego lotniska w Koszycach, które stanie się alternatywą dla polskiego Rzeszowa. Zmodernizowane zostanie przejście graniczne w Użhorodzie oraz powstanie normalnotorowa linia kolejowa do Użhorodu, która umożliwi uruchamianie bezpośrednich pociągów Bratysława-Użhorod i Koszyce-Użhorod, na wzór już kursujących i cieszących się powodzeniem słowackich pociągów Koszyce-Mukaczewo, również kursujących po europejskim torze. Słowaccy ministrowie spraw zagranicznych i spraw wewnętrznych rozmawiali również w Brukseli o unijnym wsparciu dla rozwoju słowackiego przemysłu obronnego, który będzie produkować uzbrojenie dla Ukrainy, dostarczane na zasadach komercyjnych przy finansowym wsparciu Zachodu. Słowacja tym samym dokonała zasadniczego zwrotu w swojej polityce wschodniej i z kraju uchodzącego za prorosyjski, przeradza się w jednego z liderów wsparcia dla Ukrainy, odbierając tym samym Polsce korzyści polityczne związane z dotychczasową rolą naszego kraju jako zaplecza logistycznego (w tym Koszyce jako konkurencja dla Rzeszowa). W tej sytuacji istotne jest, aby polska dyplomacja z uwagą śledziła ten słowacki zwrot w polityce wobec Kijowa i wystąpiła z inicjatywą w zakresie szybkiego rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych.

W związku z powyższym, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy znany jest już orientacyjny termin rozpoczęcia negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i od czego to zależy?

2. Jakie działania podejmuje aktualnie polska dyplomacja, by przyspieszyć rozpoczęcie negocjacji akcesyjnych z Ukrainą i Mołdawią oraz wesprzeć Ukrainę na jej szlaku do UE?

Z wyrazami szacunku

Katarzyna Matusik-Lipiec