Interpelacja w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej i świadczeniach rodzinnych

Warszawa, 10 kwietnia 2024 rok

Szanowna Pani Minister,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora niniejszym kieruję do Pani interpelację w sprawie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, które podlegają weryfikacji co 3 lata zgodnie z Dz. U. 2004 Nr 64 poz. 593. Ostatnia weryfikacja kryteriów i ustalenie ich wysokości miało miejsce w lipcu 2021 r., z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r. Ustalono wówczas, że kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, a dla osoby w rodzinie 600 zł. Małżonkowie z dwójką dzieci, którzy utrzymują się jedynie np. z wynagrodzenia męża (na minimalnym poziomie w wysokości ok. 3221 zł netto) nie zakwalifikują się do pomocy finansowej, pomimo że np. żona jest osobą bezrobotną, ponieważ kryterium dochodowe dla ich rodziny wynosi 2400 zł (4 osoby x 600 zł). Taka rodzina nie zakwalifikuje się do pobierania świadczeń rodzinnych na dzieci, bo obowiązujące kryteria to uniemożliwią, co nie oznacza że dochody te dla rodziny będą wystarczające. Wzrastające koszty życia, wysoka inflacja powoduje, że pomimo wzrostu płacy minimalnej w wielu rodzinach na utrzymanie pozostaje niewystarczająca ilość środków finansowych.

Z kolei niskie kryteria ograniczają dostęp do pomocy społecznej. Sytuacja taka dyskwalifikuje wiele rodzin z możliwości ubiegania się o pomoc a posiadana ilość środków jest niewystarczająca. Problem widać również w sytuacji osób starszych, samotnie gospodarujących, które pobierają najniższe świadczenia emerytalne lub rentowe, a zarazem nie kwalifikują się do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (bo kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł).

Wzrost kryteriów dochodowych nie jest adekwatny do bardzo dużego wzrostu płacy minimalnej, tworzy się luka ograniczająca dostęp do świadczeń pomocy społecznej. Pokazuje to sprawozdawczość ośrodków pomocy społecznej w skali całej Polski, gdzie każdego roku występuje spadek liczby rodzin korzystających ze świadczeń finansowych mopsów.

Większość ośrodków pomocy społecznej w Polsce realizuje również zadanie zlecone gminom – przyznawanie i wypłacanie świadczeń rodzinnych. Są to zasiłki rodzinne oraz dodatki do tych zasiłków. Warunkiem przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków jest m.in. spełnienie kryterium dochodowego. Zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 674 zł. W przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym, albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przeciętny miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 764,00 zł.

Kwoty ww. kryteriów obowiązują od 2018 r., nie były podwyższone od 2021 r., pomimo obowiązku ich weryfikacji co 3 lata. Zostały zamrożone i w 2021 r. wskazano w stosownym rozporządzeniu kwoty kryteriów na poziomie 2018 r. – czyli nadal 674 i 764 zł. Zamrożenie kryteriów dochodowych w porównaniu do bardzo dużego wzrostu płacy minimalnej, uniemożliwia wielu rodzinom dostęp do świadczeń rodzinnych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, proszę Panią Minister o ustosunkowanie się do opisanej przeze mnie sytuacji oraz udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo w najbliższym czasie planuje podwyższenie kryteriów dochodowych w pomocy społecznej dla osób samotnie gospodarujących, jak i dla osób w rodzinie?
2. Czy nie należy zgodnie z obowiązującym prawem i obowiązkiem weryfikacji co 3 lata podwyższyć kryterium dochodowe dotyczące świadczeń rodzinnych?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Gromadzka