Interpelacja w sprawie działań z rządowego Programu Inwestycji Strategicznych edycja 9 - "Rozświetlamy Polskę"

Rządowy Program Inwestycji Strategicznych dotychczas umożliwiał realizację zadań infrastrukturalnych dla samorządów. Napotykane przez samorządy trudności w realizacji programu „Rozświetlamy Polskę”, którego celem jest modernizacja infrastruktury oświetleniowej stanowią istotny problem wymagający pilnego rozwiązania.

Program, mający na celu zmniejszenie zużycia energii elektrycznej, przyniesienie oszczędności i zwiększenie bezpieczeństwa na drogach, jest kluczowy dla efektywnej gospodarki energetycznej oraz poprawy jakości życia mieszkańców. Jednakże, przeszkody prawne oraz procedury związane z inwestycjami w oświetlenie drogowe sprawiają, że wiele samorządów boryka się z trudnościami w jego właściwej realizacji. Większość punktów świetlnych przy drogach należy do państwowych spółek energetycznych. Zgodnie z przepisami ustawy o finansach publicznych (art. 216 ust. 2), w takim przypadku wydatki ponoszone przez gminę na modernizację takich punktów świetlnych oznaczać będą ponoszenie przez gminę wydatków ze środków publicznych na cudze mienie, co zasadniczo nie jest wydatkiem dopuszczonym do finansowania z budżetu gminy i stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Samorządowcy wskazują przy tym na opinię RIO w Zielonej Górze z 18 stycznia 2024 r., która wskazała, że w obecnym stanie prawnym brak jest przepisu umożliwiającego gminie dokonanie wsparcia finansowego na rzecz spółki oświetleniowej, a tym w rzeczywistości byłoby zainwestowanie przez gminę, ze środków jej budżetu w ulepszenie (modernizację) majątku obcego, tj. należącego do spółki oświetleniowej. W związku z trudnościami napotykanymi przez samorządy w zakresie modernizacji infrastruktury oświetleniowej, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo posiada świadomość problemu związanego z inwestycjami w modernizację punktów świetlnych, które są własnością państwowych spółek energetycznych? Modernizacje takie są ze wszech miar potrzebne i zasadne gdyż, chociaż gminy nie są właścicielem samych punktów świetlnych, to jednak samorządy ponoszą koszty energii związanej z oświetleniem ulic i modernizacje w ramach programu „Rozświetlamy Polskę” spowodowałyby obniżenie kosztów a więc oszczędność w wydawanych środkach publicznych. Jakie działania podejmowane są przez resort w celu uregulowania kwestii prawnych i umożliwienia samorządom wsparcia finansowego na rzecz spółek oświetleniowych?

2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie zmian w obowiązujących przepisach, które umożliwią gminom dokonywanie wydatków na modernizację punktów świetlnych nie należących do JST, nie naruszając przy tym dyscypliny finansów publicznych?

Ponadto należy wspomnieć JST mają 9 miesięcy od dnia otrzymania promesy wstępnej na przeprowadzenie postępowania zakupowego, które musi zakończyć się zawarciem umowy z wykonawcą w danym okresie. W związku z upływającym czasem biegu promesy wstępnej, gminy mają coraz mniej czasu na podjęcie decyzji w sprawie przeprowadzenia postępowania zakupowego. Dodatkowo gminy poniosły już w tym okresie wydatki na wykonanie inwentaryzacji oświetlenia ulicznego i audytu, niezbędnych do prawidłowego wykonania zadania.