Interpelacja w sprawie naruszeń praw pacjenta spowodowanych stosowaniem przez lekarzy klauzuli sumienia

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się do Pani w związku z negatywnymi skutkami nagminnego odwoływania się lekarzy do klauzuli sumienia, co prowadzi do ograniczenia kobietom dostępu do świadczeń z zakresu zdrowia reprodukcyjnego – antykoncepcji, w tym pigułki „dzień po“, badań prenatalnych, in vitro, przerywania ciąży zgodnego z prawem i in.

Klauzula sumienia od dawna „nęka“ Polki, na co zwracałam rządowi uwagę już w 2014 r. w swojej interpelacji do ówczesnego rządu. Niestety nic w tej sprawie nie zrobiono mimo mojego alertu. Nie wprowadzono żadnych procedur, które zagwarantowałyby kobietom dostęp do konstytucyjnie gwarantowanych świadczeń medycznych, dostęp który wielu lekarzy blokowało i nadal blokuje kobietom. Dominowała bezprawna i szkodliwa praktyka, że prawo lekarza do odmowy świadczenia medycznego stoi wyżej niż prawo kobiet do świadczeń.

Za rządów PiS-u sytuacja Polek katastrofalnie się pogorszyła, m.in. w wyniku haniebnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego J. Przyłębskiej, a klauzula sumienia jeszcze bardziej tę sytuację pogarszała. Przyczyniło się do śmierci kobiet ciężarnych, które nie otrzymały niezbędnej pomocy medycznej mogącej uratować im życie.

Tak dłużej być nie może, klauzula sumienia powinna być zniesiona, by nie szkodzić dalej kobietom, co postuluje Lewica.

W państwie, które deklaruje świeckość i neutralność światopoglądową, w medycynie powinny obowiązywać standardy medyczne, a głównym celem powinno być dobro pacjentów/ek. Przekonania religijne czy światopoglądowe powinny być prywatną sprawą lekarzy bez wpływu na wykonywanie zawodu.

Niestety nadal nic nie wydarzyło się w sprawie klauzuli sumienia. Mimo zmiany władzy w szpitalach pacjentki wciąż doświadczają skutków funkcjonowania klauzuli sumienia. Brak odpowiednich procedur, które zagwarantowałyby dostępność świadczeń medycznych dla kobiet w przypadku konfliktu wynikającego z klauzuli sumienia, jest zaniechaniem ze strony administracji rządowej i samorządowej.

Konieczne jest pilne wprowadzenie klarownych i skutecznych procedur, które zabezpieczą prawa kobiet. Tylko w ten sposób możemy zagwarantować pełne poszanowanie praw obywatelskich i godności wszystkich osób.

W związku z czym zwracam się do Pani Ministry z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Proszę o dane liczbowe dotyczące liczby odmów – z powołaniem się na klauzulę sumienia – świadczeń i informacji z zakresu zdrowia reprodukcyjnego – terminacji ciąży, antykoncepcji, in vitro, badań prenatalnych w ramach publicznej służby zdrowia i in.

2. Ile kobiet w takiej sytuacji odesłano do innej placówki, a ile nie otrzymało ani świadczenia, ani alternatywnego skierowania?

3. Proszę o dane liczbowe dotyczące odmowy wydawania środków antykoncepcyjnych przez apteki powołujące się na klauzulę sumienia.

4. Czy i jakie działania dyscyplinujące zostały lub/i będą podjęte wobec personelu medycznego i szpitali, które odmawiają świadczeń, powołując się na klauzulę sumienia?

5. Kiedy i w jaki sposób dyrekcje szpitali zostaną zobligowane do wskazywania pacjentkom, którym odmówiono świadczenia z powodu klauzuli sumienia, realnych możliwości uzyskania tego świadczenia?

6. Czy w związku z tym, że pacjentki nadal błąkają się od lekarza do lekarza, by znaleźć właściwego, lekarze „objektorzy“ będą zobligowani do transparentnego poinformowania przełożonych i pacjentki, że pewnych świadczeń nie wykonują?

7. Czy w szpitalach, w NFZ i w Ministerstwie Zdrowia planuje się prowadzenie rejestru lekarzy „objektorów“, by pacjentki przed planowaną wizytą mogły uzyskać informację, czego mogą się spodziewać po lekarzu?

8. Co rząd zamierza zrobić, aby już na etapie kształcenia nowych lekarzy za publiczne pieniądze i wybierania przez nich specjalizacji z zakresu ginekologii i położnictwa byli oni zobowiązani do deklaracji praktykowania wszystkich świadczeń medycznych, bez odwoływania się do klauzuli sumienia? Takie praktyki podejmowane są już przez uczelnie zagraniczne.

9. Czy Pani Ministra rozważy zniesienie klauzuli sumienia, zwłaszcza że trudno dopatrzeć się jakiejkolwiek zalety tego przywileju lekarskiego, co do szkodliwości którego dla życia i zdrowia kobiet chyba już nikt nie ma wątpliwości?

Z poważaniem

Wanda Nowicka