Interpelacja w sprawie ustawy z dnia 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami oraz niektórych innych ustaw wdrażającej tzw. system kaucyjny w Polsce od 1 stycznia 2025 r.

Obecnie znaczna część odpadów powstających z opakowań, które planuje się objąć systemem kaucyjnym, zbierana jest razem z innymi odpadami komunalnymi w systemie gminnym. Nowe rozwiązanie zwiększy poziom selektywnego zbierania, a w efekcie także recyklingu odpadów opakowaniowych i zmniejszy zaśmiecenie środowiska. Poziomy selektywnej zbiórki opakowań po napojach i poziomy recyklingu powinny być znacząco wyższe po to, aby chronić środowisko dla przyszłych pokoleń Polek i Polaków. Jesteśmy jako Polska zobowiązani przez Unię Europejską do przyjęcia tych przepisów w ustalonym przez ustawę terminie i jeżeli ktokolwiek głośno mówi o opóźnieniu jej wejścia w życie, to musi mieć na względzie fakt, że może wiązać się to z potencjalnymi szkodami dla Skarbu Państwa.

Do biura poselskiego zwrócili się mali i średni przedsiębiorcy z obawami wynikającymi z aktualnego kształtu ustawy, która ich zdaniem preferuje duże sieci zagraniczne, mające odpowiednie środki finansowe zabezpieczone na szybką organizację i automatyzację procesów związanych z systemem kaucyjnym. Według aktualnych szacunków ponad 55 tysięcy sklepów ze względu na swój metraż (poniżej 200 metrów kwadratowych) znajdzie się poza systemem kaucyjnym, co stanowi 80% wszystkich sklepów w Polsce. Według ustawy duże sklepy, o powierzchni powyżej 200 metrów kwadratowych, będą musiały odbierać puste opakowania, natomiast te o mniejszej powierzchni będą mogły przystąpić do systemu dobrowolnie, a ze względu na ich zasoby finansowe i ogólność ustawy, w której brakuje wielu istotnych zapisów doprecyzujących proces po stronie producentów, operatorów oraz sklepów, nie będą miały możliwości dołączyć do tego systemu. Większość z tych sklepów mieści się na terenach wiejskich, zatem jeśli wejście w życie ustawy w tym kształcie doprowadziłoby do bankructwa takiej wielkości sklepów, wielu mieszkańców terenów wiejskich utraci dostęp do sklepu lokalnego, który dla wielu osób jest jedyną możliwością, aby zrobić podstawowe zakupy spożywcze.

W związku z powyższym uprzejmie zwracam się do Pani Minister z interpelacją w sprawie możliwości nowelizacji wskazanej ustawy i doprecyzowania całego procesu systemu kaucyjnego dla producentów, operatorów oraz sklepów, a także wsparcia małych i średnich przedsiębiorców handlu detalicznego we wdrożeniu systemu kaucyjnego.

Mam w związku z tym następujące pytania:

1. Jaka będzie częstotliwość odbioru odpadów?
2. Czy opakowania będą mogły być zgniatane, jeśli nie utrudni to ich przechowywania?
3. W jaki sposób mają być transportowane i przechowywane opakowania po produktach mlecznych stanowiące realne zagrożenie sanitarne?
4. Czy opłata manipulacyjna będzie zróżnicowana względem sposobu zbiórki oraz powierzchni sklepu?
5. Kim są operatorzy, którzy mają ustalić zasady współpracy i podpisać umowę ze sklepem?
6. Czy wydłużenie wejścia w życie ustawy do 1 stycznia 2026 roku narazi Polskę na kary finansowe ze strony Unii Europejskiej?
7. Czy możliwe jest stopniowe wprowadzanie systemu kaucyjnego na kolejne frakcje (opakowania po mleku w drugiej kolejności)?
8. Czy możliwe jest przedefiniowanie opakowań podlegających systemowi kaucyjnemu na niebędące odpadami?
9. Czy możliwe jest, aby kaucja, podobnie jak dla butelki zwrotnej, była liczona na całym łańcuchu, począwszy od producenta?
10. Czy niezbędne jest, aby do kaucji był doliczany VAT?
11. Czy utrzymany zostanie termin uruchomienia systemu, a jeśli tak – to czy firmy uzyskają ułatwienia na początku jego funkcjonowania? Jeśli tak, to jakie?

Powyższe pytania są wynikiem wielu próśb o skuteczne rozwiązanie tej sprawy ze strony małych i średnich przedsiębiorców branży handlu detalicznego z całej Polski, stąd proszę w ich imieniu o przeanalizowanie problemu i znalezienie dobrych dla przedsiębiorców rozwiązań.

Z wyrazami szacunku

Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm RP