Interpelacja w sprawie działań służb mundurowych na terenach przygranicznych z Białorusią, na przykładzie postrzelenia 22-letniego obywatela Syrii w trakcie patrolu granicy w rejonie Wojskowego Zgrupowania Zadaniowego Dubicze Cerkiewne nieopodal miejscowości Topiło

Szanowny Panie Ministrze,

w dniu 3 listopada 2023 roku ok. godziny 1440 podczas realizowanego patrolu terenów przygranicznych z Białorusią, tj. w rejonie działań Zgrupowania Zadaniowego Dubicze Cerkiewne nieopodal miejscowości Topiło, jeden z żołnierzy, dojrzawszy kilkuosobową grupę migrantów, którą chciał zatrzymać, postrzelił w plecy jednego z nich – 22-letniego obywatela Syrii.

Obecnie Żandarmeria Wojskowa pod nadzorem działu wojskowego Prokuratury Rejonowej Białystok-Północ prowadzi dochodzenie w kierunku czynu zabronionego z art. 354 § 1 k.k. związanego z nieostrożnym obchodzeniem się z bronią przez żołnierza Wojska Polskiego, który nieumyślnie spowodował uszczerbek na zdrowiu.

Poszkodowany Syryjczyk, leczony m.in. w szpitalu w Hajnówce, zawnioskował do Straży Granicznej o objęcie go ochroną międzynarodową w Polsce.

Biorąc pod uwagę powyższe, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie doświadczenie zawodowe i w posługiwaniu się bronią miał żołnierz, który postrzelił 22-letniego Syryjczyka?
2. Czy czynności realizowane przez Żandarmerię Wojskową w niniejszej sprawie są w jakiś sposób rejestrowane, tak aby możliwe było zbiorcze przedstawienie przypadków niedopełnienia obowiązków, nadużycia uprawnień, nieostrożnego obchodzenia się z bronią, naruszenia praw wynikających z konwencji międzynarodowych, tj. konwencji genewskiej z 1951 roku, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 roku, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka z 1950 roku, Międzynarodowego Paktu Praw Osobistych i Politycznych z 1966 roku w trakcie trwającego kryzysu na granicy polsko-białoruskiej?
3. Ile podobnych przypadków lub sytuacji naruszających ww. akty prawne miało miejsce od początku kryzysu migracyjnego z terytorium Białorusi od początku 2021 roku?
4. Czy wobec żołnierza, który postrzelił 22-letniego Syryjczyka, zostały zastosowane jakiekolwiek środki zapobiegawcze wynikające z przepisów k.p.k., a jeżeli tak, to jakie?
5. Czy MSWiA prowadzi statystyki zgonów ludzi na terenach przygranicznych z Białorusią od początku trwania kryzysu humanitarnego, czyli od początku 2021 roku, oraz przyczyn tych zgonów?
6. Czy MSWiA prowadzi jakiekolwiek działania mające na celu zapewnienie elementarnej pomocy humanitarnej na rzecz tych osób, odnajdywanych najczęściej w lasach przygranicznych? Czy w tym zakresie działania podejmują jedynie organizacje społeczne i humanitarne?
7. Czy służby mundurowe skierowane do pracy na granicy polsko-białoruskiej miały przeprowadzane jakieś szczególne przeszkolenia i były przygotowane merytorycznie oraz taktycznie do działań podejmowanych w tych szczególnych okolicznościach związanych z kryzysem przy granicy z Białorusią? Jeżeli tak, to jakie to były szkolenia lub przygotowania, czy były one w jakikolwiek sposób unifikowane dla różnych kategorii służb mundurowych zaangażowanych do ochrony granicy polsko-białoruskiej?
8. Czy MSWiA dostrzega taką potrzebę, aby szkolenia i przygotowania, o których mowa w pytaniu poprzedzającym, były unifikowane dla różnych rodzajów służb i czy w ramach takich szkoleń były również prowadzone zajęcia dotyczące praw przysługujących uchodźcom wynikające z międzynarodowych konwencji, których stroną jest również Rzeczpospolita Polska, a obejmujących elementarne prawa człowieka?

Z poważaniem

Klaudia Jachira