Interpelacja w sprawie sytuacji środowiskowych domów samopomocy

Szanowna Pani Minister,

kierownicy środowiskowych domów samopomocy działających na terenie województwa kujawsko-pomorskiego zwrócili się do mnie z prośbą o pomoc. Ich zdaniem (a także zdaniem Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy) środki finansowe, które otrzymują placówki z budżetu państwa, przy obecnej sytuacji gospodarczej, są niewystarczające do zapewnienia ich prawidłowego funkcjonowania. Obecny poziom dofinansowania nie wystarcza na pokrycie bieżących kosztów utrzymania i zapewnienia właściwej opieki uczestnikom.

W piśmie skierowanym do Pani Minister z dnia 16 stycznia 2024 r. Dorota Kośmider – prezes Stowarzyszenia – zwraca uwagę na kilka kwestii, które wymagają uwagi ze strony rządu: konieczny wzrost wynagrodzeń dla wykwalifikowanych pracowników (niski poziom wynagrodzeń powoduje dużą fluktuację kadry, co ma bezpośredni wpływ na ciągłość procesu terapeutycznego uczestników i ich poczucie bezpieczeństwa) oraz rozwiązanie kwestii pokrycia kosztów transportu uczestników ŚDS – mimo iż jest to zadanie fakultatywne, to dla wielu uczestników zajęć jest bezwzględnie konieczne. Ponadto Ogólnopolskie Stowarzyszenie Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy wskazuje na nierówne dotacje przypadające na jednego uczestnika w dwóch dziennych ośrodkach wsparcia dla osób z kręgu zaburzeń psychicznych w Polsce, tj. środowiskowych domów samopomocy (z dotacją na poziomie 2250,40 zł) oraz warsztatów terapii zajęciowej (z dotacją na uczestnika około 3200 zł).

Przedstawiciele ŚDS działających na terenie województwa kujawsko-pomorskiego zwrócili także uwagę na zapis §12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2020 r. poz.249), w którym mowa o wskaźniku zatrudnienia. Obecny zapis mówi, że 1 etat przypada na 7 uczestników typu A i 5 uczestników typu B i C. Zapis ten powoduje ograniczenia przyjęcia uczestnika typu B i C, by zachować wskaźnik zatrudnienia. Ponadto jest on niewspółmierny podczas prowadzonych szeroko rozumianych treningów, w których biorą udział głównie wszystkie typy uczestników. Zaproponowali, aby wskaźnik zatrudnienia wynosił na 1 etat 7 uczestników domu typu A, B, C.

Należy zwrócić uwagę na fakt, że niedostateczne działania rządu mogą prowadzić do zwiększenia wykluczenia społecznego osób z zaburzeniami psychicznymi poprzez ograniczenie możliwości korzystania ze wsparcia środowiskowego. Warto tutaj zauważyć, że środowiskowe domy samopomocy przyczyniają się do obniżenia kosztów państwa związanych z hospitalizacją czy umieszczaniem osób z zaburzeniami psychicznymi w specjalistycznych placówkach.

W związku z powyższym apeluję do Pani Minister o podjęcie stosownych działań i zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ma świadomość trudności finansowych, z jakimi zmaga się wiele środowiskowych domów samopomocy w Polsce?
2. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zapewnienia adekwatnego poziomu finansowania dla środowiskowych domów samopomocy, aby mogły one skutecznie kontynuować swoją działalność i wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich rodzin?
3. Czy ministerstwo dostrzega potrzebę podjęcia analiz celem wprowadzenia zmian w zapisach ustawy z dnia 12 marca 2004 o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901) oraz w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 9 grudnia 2010 r. w sprawie środowiskowych domów samopomocy (Dz. U. z 2020 r. poz. 249), które wypracowali i wskazali Przedstawiciele Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Pracowników i Sympatyków Środowiskowych Domów Samopomocy?
4. Jakie środki ministerstwo zamierza podjąć, aby zwiększyć świadomość społeczną na temat roli i potrzeb środowiskowych domów samopomocy oraz ich wkładu w poprawę jakości życia osób z niepełnosprawnościami?

Z wyrazami szacunku

Iwona Karolewska
Posłanka na Sejm RP