Interpelacja w sprawie nieprawidłowego obsadzenia składu Krajowej Rady Sądownictwa oraz utraty mandatów przez wójtów (burmistrzów, prezydentów miast)

Lublin, dnia 20 marca 2024 r.

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z orzeczeniami szeregu sądów i trybunałów Krajowa Rada Sądownictwa, ukształtowana w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1. Orzekł tak między innymi w uchwale z dnia 2 czerwca 2022 roku Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. I KZP 2/22. Skutki powyższego są bardzo szerokie i w znaczący sposób wpływają na ustrój sądownictwa w Polsce. Dość powiedzieć, że orzekanie w sprawie sędziego powołanego lub awansowanego przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku może stanowić przyczynę nieważności postępowania.

Niektóre z sytuacji są bardzo specyficzne, i w sprawie jednej z nich składam niniejszą interpelację. Zgodnie z ustawą z dnia 5 stycznia 2011 roku Kodeks wyborczy w przypadku utraty prawa wybieralności wygasa mandat wójta (burmistrza, prezydenta miasta), natomiast jedną z przyczyn utraty prawa wybieralności jest skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe, z tym że w przypadku wyborów na wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe.

W praktyce mają miejsce sytuacje, w których osoby piastujące stanowisko wójta (burmistrza, prezydenta miasta) skazywane są przez sądy obsadzone przez osoby powołane na stanowisko sędziego lub awansowane przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa. Z jednej więc strony osoby te skazywane są przez sąd, wobec którego istnieją poważne i uzasadnione wątpliwości co do prawidłowego obsadzenia, a jednocześnie następcze podważenie wygaśnięcia mandatu mogłyby mieć poważne skutki dla mieszkańców gmin, których wójt (burmistrz, prezydent miasta) utracił mandat, a którzy występowali chociażby o wydawanie decyzji administracyjnych.

Mając na uwadze powyższe okoliczności, działając w ramach wykonywania mandatu posła na Sejm RP, niniejszym składam niniejszą interpelację oraz zwracam się o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

Czy Panu – jako ministrowi sprawiedliwości – znane są opisywane powyżej przypadki wygaśnięcia mandatu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w związku ze skazaniem w postępowaniu, w którym wyrok wydał sędzia powołany do zawodu lub awansowany przy udziale nieprawidłowo ukształtowanej Krajowej Rady Sądownictwa? Czy istnieje jakakolwiek możliwość prawnego uporządkowania sytuacji takich osób?

Z poważaniem

Poseł Marta Wcisło